RÓŻYCA

RÓŻYCA
Ciężka choroba, o typowym – ostrym przebiegu, czasami przewlekłym. Obserwuje się zasinienia, zaczerwienienia na skórze. Bywają też zapalenia stawów (kulawizna, obrzmienia stawów). Przy przebiegu podostrym – plamy o romboidalnym kształcie (różyca pokrzywkowa). Przy przebiegu przewlekłym – zapalenie wsierdzia, martwica skóry, także przewlekłe zapalenia stawów.
Choroba może przenosić się na człowieka – lokalne, bolesne zapalenia skóry z dużym obrzękiem. Dobrze się leczą ale grożą powikłania.

- Zaraźliwa, często ostra posocznicowa choroba, rzadziej przewlekła
- Dawniej jedna z najważniejszych chorób zakaźnych świń
- Były ogromne straty, zwłaszcza w chowie drobnotowarowym
- Dziś enzootycznie lub raczej sporadycznie
- Dawniej zwalczana z urzędu
- Dziś nie ani nie podlega rejestracji
- Zoonoza
Włoskowiec różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae)
 Gram(+), bez przetrwalników, łatwy do wyizolowania
 Oporny na czynniki środowiska zewnętrznego, zwłaszcza na wysychanie, gnicie, solenie, peklowanie, wędzenie
 W wyschniętej krwi, kale , śluzie: 1-6 m-cy
 W zakopanych zwłokach – do 10 m-cy
 W mięsie mrożonym – znacznie dłużej
 W 55C ginie po 15 minutach, w 70C – po kilku
 Rutynowe środki dezynfekcyjne szybko go niszczą
Właściwości antygenowe
- Ponad 23 serotypy (antygen ciepłostały)
- Ale o wspólnym antygenie ciepłochwiejnym
Chorobotwórczość
- Szczepy o różnej zjadliwości
- Czynniki zjadliwości: neuraminidaza, rozszczepia kwas sialidowy (składnik MPS) powierzchni komórek = uszkodzenie naczyń i zakrzepy
Etiologia
Choroba środowiskowa, bo poza zarazkiem:
• Stres termiczny, burze, zmienność mikroklimatu
• Namnażanie zarazka w kale, więc ścielenie słomą i rzadsze usuwanie gnoju sprzyja zachorowaniom
• Żywienie – zmienność, nadmiar białka (wzrost pH jelit sprzyja namnażaniu się zarazka = różyca endogenna)
Wrażliwość
- Chorują głównie warchlaki i tuczniki
- Cały świat, od dawna, też Polska, cykliczność, sezonowość
- Głównie latem, tam gdzie niesprzyjające warunki
- Więc głównie „ekstensywne”, gospodarstwa indywidualne
- Rzadziej dobre chlewnie zamknięte lub tuczarnie (bo samoczynny odpływ gnojowicy, jednolite żywienie, stały mikroklimat, regularne oczyszczanie i odkażanie, „puste-pełne”, odrobaczanie, immunoprofilaktyka!)
- Więc dziś rzadziej, ale nadal stałe zagrożenie
- Bo zarazek powszechny w środowisku, choć wiele szczepów mało zjadliwych lub niezjadliwych
Źródła i drogi zakażenia
 Wydala go >50 gatunków ssaków (gryzonie), >30 ptaków dzikich, także ryby go często maja w śluzie na sobie
 Główny rezerwuar – świnie (do 50% nosicielstwo na migdałkach lub w jelitach)
 Źródło: świnie chore (dużo zarazka!) i bezobjawowi nosiciele
 Wydalanie z kałem, moczem, wydzieliną z nosa i gardła
 W efekcie zarazek rozpowszechniony w ściekach z gospodarstw, z rzeźni, przetwórni ryb i przedmiotach nimi skażonych
 Wnika drogą alimentarną (popłuczyny mięsne, mączka rybna, mączka z krwi typ., pasz i woda wtórnie skażona)
 Lub przez skórę (czochraniu się świń, ukąszeniu owadów)
 Też drogi oddechowe i spojówki
 Zakażenie przyranne!
Patogeneza
- Właściwie choroba środowiskowa
- Stosunkowo dużo świń zakażonych, a mało chorujących
- Bo różna zjadliwość szczepów i rola czynników środowiskowych
- Zakażenie egzogenne lub endogenne, inkubacja 3-5 dni
- Z jelit zarazek do krwi i:
- Ostra (nadostra) posocznica, ewentualnie z zapaleniem stawów, ronieniami
- Mała zjadliwość zarazka + częściowa odporność świń = postać pokrzywkowa (podostra) = miejscowa ale może być skutkiem lub początkiem posocznicy albo przechodzi w przewlekłą
- W miejscach zakrzepów włóknik sprzyja procesom wytwórczym
- Obecność zarazka w stawach – wysięk włóknikowy, potem też proces immunopatogenny, przewlekłe zapalenie stawów
- Przewlekła (stawowa, sercowa lub skórna) zwykle skutek poprzednich form
Przebieg (postacie)
• Nadostra: nagłe upadki z gorączką i niewydolnością serca
• Ostra: ciężki stan ogólny, rozlane zaczerwienienia na skórze, ronienia, ewentualnie kulawizny, po 3-4 dniach śmierć nie leczonych lub przejście w podostrą lub przewlekłą
• Podostra (pokrzywkowa): czerwone, romboidalne, wyniesione, ostro odgraniczone wykwity na skórze. Większość świń samoistnie zdrowieje po tygodniu
• Przewlekłe zapalenie stawów: po ostrzejszej fazie różnego stopnia kulawizna, jeżeli silna – charłactwo
• Przewlekłe zapalenie wsierdzia: postępująca niechęć do ruchu, szybkie męczenie się, duszność, sinica, szmery, temperatura normalna
• Przewlekła różyca skóry – ogniska martwicy, pergaminowo-suche, odpadają płaty, po wielu tygodniach ziarnina i naskórek to pokrywa
Odporność
- Chyba duże znaczenie mają Ab anty neuraminidalne
- Po przechorowaniu dożywotnia odporność
- Ale i nosicielstwo
- Prosięta od odpornych matek do 12 tygodnia odporność bierna
- Pod jej osłoną wiele prosiąt naturalnie się uodparnia stykając
- Się ze zjadliwymi lub niezjadliwymi szczepami
- Ale nie wszystkie, więc trzeba szczepić
Immunoprofilaktyka
• Zapobieganie surowicą w sytuacji zagrożenia
• Szczepionki z atenuowanym żywym zarazkiem (np. szczep VR2) były od dawna w Polsce stosowane, także w postaci doustnej (ORVAC)
• Dają odporność na kilka miesięcy (więc na tucz starcza)
• Ale odporność możliwa do przełamania
• Zwłaszcza postacie przewlekłe występują
• Ryzyko szczepienia w kilku tygodniach okołoporodowych
• Niekiedy niekorzystne reakcje poszczepienne
• Szczepionki z zarazkiem inaktywowanym też są na naszym rynku, także mieszane
• Adjuwanty mogą drażnić miejscowo
• Po 2 dawkach odporność do 6 m-cy
• Ale też względna
Różyca u człowieka
- Najczęściej zakażenia przyranne
- Głównie: rzeźnicy, zakłady mięsne i rybne, lekarze weterynarii itp.
- Kilkaset przypadków rocznie w Polsce notowanych
- Rozległe, bolesne, obrzękłe zaczerwienienie skóry
- Grożą powikłania stawowe, sercowe, posocznica itp.
- Dobrze leczy się antybiotykami

• Zakażenie drogą kropelkową, ewentualnie przez skórę (owady), sporadycznie od innych gatunków
• Rola stresu (upały, wilgoć, zimno, zła wentylacja)
• O odporności niewiele wiadomo, szczepienia – słabe efekty

Comments are closed.