Rany:

Rany:
- zakażone:
- przypadkowo (bakteriologicznie);
- niezakażone:
- operacyjne;
- przypadkowe (do 12h po wypadku).

Rana świeża – krwawienie lub obecność skrzepu, brak obrzmienia brzegów.
Rana zakażona (klinicznie) – brzegi zaczerwienione, podminowane, obrzękłe, wysięk.

Doraźne zaopatrzenie rany: należy zatrzymać krwawienie, staza; usunąć ciała obce; założyć opatrunek uciskowy. Przy ciężkich objawach (tachykardia, tachypnoe, bladość/sinica, brak kontaktu, skąpe krwawienie) należy podejrzewać:
- pękniecie śledziony;
- pęknięcie pęcherza moczowego;
- odmę opłucnową;
- złamanie;
- uraz głowy.

Gojenie ran.
Gojenie doraźne następuje przez rychłozrost (sanatio per primam intentionem). Tak goją się rany świeże, po wycięciu (excisio vulneris).
Gojenie wtórne następuje przez ziarninowanie (granulatio; sanatio per secundam intentionem) – tak goją się rany zakażone klinicznie, nie opracowane chirurgicznie, z ubytkami/kieszeniami.
W gojeniu przez rychłozrost wydaje się, że nie ma tkanki naprawczej, nie ma faz: wysiękowej, wytwórczej i naprawczej, a przy ziarninowaniu fazy te są silnie zaznaczone.
Fazy gojenia:
1. Faza wysiękowa (oczyszczanie) – następuje rozszerzenie naczyń i pojawia się wysięk; pH tkanek jest kwaśne; tkanki są obrzękłe, bolesne, rana jest wylizywana. Faza trwa 1-3 dni.
2. Faza wytwórcza (ziarninowanie) – rozpoczyna się pączkowaniem naczyń, pH tkanek wraca do normy, rozplem fibroblastów, produkcja włókien kolagenowych. Zaburzenia w tej fazie prowadzą do skąpego ziarninowania lub bujania.
2a. Rany skąpoziarninujące – tak ziarninują rany zakażone. Aby ułatwić gojenie i wytworzenie ziarniny stosujemy drenaż, próbujemy utrzymać obojętne pH, wykluczyć martwicę, usunąć ciała obce. Stosujemy przyżeganie, okłady, tuszowanie i pędzlowanie:
- Argentum nitricum in bacili (lapis),
- Cuprum sulfuricum 10%,
- Tinctura iodi 5%.
Przymoczki z rivanolu 5%, KMnO4, antybiotyku. Naświetlenia kwarcówką, okłady Bikota (1 na 24h z altacetu), maść Mikulicza: Argentum nitricum 10,0
Balsamum peruviani 10,0
Vaselinum ad 100,0
2b. Raby nadmiernie ziarninujące – bujanie następuje przy urazach mechanicznych, zakażeniach bakteryjnych, występowaniu martwaków. Następuje przerost ziarniny ponad brzegi rany (granuloma), powstaje dzikie mięso (caro luxurians). Ziarniniak hamuje epitelializację. Zdarza się szczególnie często u koni w okolicy stawu pęcinowego kończyn.
Zabieg chirurgiczny jest konieczny przy występowaniu dużych przerostów, martwaków kostnych, ciała obcego. Polega on na scięciu ziarniny, zatrzymaniu obfitego krwotoku miąższowego, założeniu opatrunku uciskowego. Prawidłowe gojenie po zabiegu nastąpi tylko wtedy, gdy zostanie usunięty czynnik sprawczy (np. ograniczenie ruchu).
3. Faza naprawcza (bliznowacenie) – ziarnina wypełnia ranę, występuje mniej naczyń niż w fazie wytwórczej, nie występuje wysięk. Dochodzi do obkurczenia blizny, regeneracji naskórka po wypełnieniu ubytku przez ziarninę.

Ostateczne zaopatrzenie rany.
Proste rany – wystarczy toaleta. Jeżeli to możliwe, zakładamy opatrunek pod opaskę.
Rany ziejące, zabrudzone, ze zmiażdżonymi tkankami – opracowanie chirurgiczne.
Rewizja – gdy wykonana jest do 8h, jest szansa na rychłozrost (per primam intentionem), po 24h – per secundam intentionem. Odwlekamy rewizję tylko w przypadku złego stanu ogólnego pacjenta – wstrząs.

Przebieg zabiegu:
- wycięcie brzegu, ściany, dna oraz tkanek słabo unaczynionych i podejrzanych o martwicę;
- zeszycie w odcinku dokładnie wyciętym – „na głucho”;
- szwy zakładamy tak, aby nie napinały zbytnio tkanek, nie pozostawiały wolnych przestrzeni; gdy jest to niemożliwe, stosujemy drenaż;
- przy ranach z uchyłkami robimy przeciwotwór w skórze w najniżej położonym miejscu, co zapobiega tworzeniu się „jeziorka”;
- zakładamy opatrunek delikatnie uciskający, zbliżający poszczególne warstwy (polster) i zmniejszający puste przestrzenie. Opatrunek z bogatą wyściółką zakładamy pod przewiązkę – zapobiega zastojowi krwi żylnej;
- stosowanie chemioterapeutyków do rany niepotrzebnie obciąża tkanki. Antybiotyki stosujemy ogólni i.m., po, s.c. Ranę przepłukuje się płynem fizjologicznym (0,7% NaCl), by zapobiec wysuszeniu rany.

Rozległe rany z ubytkami rozległymi, które uniemożliwiają zbliżenie brzegów bez nacięcia, leczymy sposobem otwartym:
- stosujemy ogólnie antybiotyk;
- usuwamy tkanki zabrudzone i martwe;
- usprawniamy demarkację i ewakuację wydzieliny przyrannej (drenażowanie, przeciwotwór, rozcinanie kieszeni).
Wycięcie pierwotne – dotyczy zranień świeżych, ale zabrudzonych, z dużą ilością tkanek zniszczonych w obrębie tkanek zdrowych (excisio vulneris primaria). Zabieg ma doprowadzić ranę pourazową do rany ciętej, którą można zaszyć na głucho. Bardzo ważna jest odpowiednia hemostaza. Po opatrzniu oczekuje się rychłozrostu.
Wycięcie wtórne – dotyczy ran z ziarniną nieropną. Wycinamy młoda tkankę ziarninową, która nie produkuje ropy. Tkanka ta jest bardzo dobrze unaczyniona – obfite krwawienie. Na koniec zakładamy tzw. szew wtórny, czasami tylko na część rany.
Do przyspieszenia ziarninowania stosujemy:
- mazidło Szostakowskiego;
- maści i preparaty sterydowe, Metanabol inj., per os;
- Silol lub gliceryna z witaminą C, wazelina, maści z wit. A, Dermosan.

Comments are closed.