Karen Horney –NERWICA

Karen Horney –NERWICA
przyczyną nerwicy są nierozwiązane wewnętrzne konflikty. Siłą napędową tych konfliktów są popędy, które są siłą specyficzną dla neurotyków. Rodzą się one z poczucia wyizolowania, bezradności, strachu, wrogości. Ich celem jest zdobycie poczucia bezpieczeństwa. Cechą charakterystyczną i przyczyną nerwicy jest neurotyczna struktura charakteru, nerwica charakteru. W tym ujęciu charakter składa się z sprzecznych (a więc konfliktowych, wzajemnie się wykluczających) tendencji, które neurotyk próbuje pogodzić, choć jest to całkowicie niemożliwe. Rozwój człowieka polega na samorealizacji. Jest to jego moralny obowiązek. Sprzyjać temu mogą rozumienie samego siebie, samoświadomość, odpowiedzialność za siebie, umiejętność podejmowania decyzji. Jeżeli dziecko czuje się kochane, akceptowane, czuje się dobrze. Dążenia dziecka 1)do poczucia bezpieczeństwa 2)do zadowolenia 3) integracji,aprobta, akceptacja
Przyczyną kształtowania się nerwicy charakteru jest frustracja potrzeby bezpieczeństwa, która jest skutkiem niesprzyjających warunków w środowisku domowym np.: niekonsekwencja rodziców, faworyzowanie któregoś z rodzeństwa, brak prawdziwych uczuć, szczerych i otwartych, nadopiekuńczość rodziców, zbyt mała opiekuńczość. Skutkiem tej frustracji jest pojawienie się lęku i wrogości. Wrogość jest naturalną reakcją na frustrację potrzeb. Dziecko zaczyna odczuwać wrogość do otoczenia, które jest mu wrogie. W tym jednak wypadku musi zostać wyparta, gdyż ujawnienie jej godziłoby w bezpieczeństwo dziecka. Przez co lęk zostaje nasilony przez ukrytą wrogość, a ona też staje się nasilona. Towarzyszy we wszystkich relacjach z ludźmi niezależnie od sytuacji. Są cztery przyczyny wyparcia wrogości:
bezradność - dziecko musi wypierać wrogość gdyż potrzebuje rodziców
strach - musi wypierać wrogość, gdyż boi się kary za okazywanie wrogości
miłość - dziecko wypiera wrogość, gdyż chce trzymać się złudnych namiastek miłości dawanej przez rodziców
poczucie winy - dziecko wypiera wrogość, gdyż gdyby ją okazywało - byłoby złym, niekochanym dzieckiem
Wyparta wrogość i lęk wynikły ze frustracji potrzeby bezpieczeństwa przyczyniają się do rozwijania lęku podstawowego, który jest osią nerwicy i głównym motorem napędowym. Dziecko musi łagodzić ten lęk. Są cztery główne sposoby obrony przed lękiem podstawowym:
uległość - dlatego aby nie dać powodu do wyrządzenia krzywdy
miłość - bo gdy dziecko zdobędzie miłość to nie będzie krzywdzone
władza - aby można było się samemu bronić przed spodziewaną krzywdą
izolacja - minimalizacja potrzeb i maksymalizacja samodzielności
Z czasem te sposoby obrony przed lękiem krystalizują się w sztywne i trwałe postawy, dla których charakterystyczna jest pewna struktura potrzeb. W normalnym rozwoju wybieramy właściwą postawę odnośnie do właściwej, zaistniałej sytuacji. W nerwicy nie potrafi dokonać wyboru co do zaistniałej sytuacji. Następuje konflikt podstawowy między zaistniałymi postawami, nie umiejętność podjęcia decyzji. U neurotyków powtarzają się i utrwalają 1 ego typu postawy albo, do czyli uległość albo izolacja od, lub przeciw agresja. W sytuacji trudnej dochodzi do konfliktu między postawą podstawowa a ta, która się pojawiła to tworzy konflikt miedzy dwoma postawami to jest nerwica charakteru. Lęk podstawowy pogłębia się bo wystepuje brak poczucia bezpieczeństwa i wrogość do otoczenia które się nasilają. Postawa DO miłości, akceptacji, zależności, uległości. Poszukiwanie bezpieczeństwa i aprobaty ludzi, zwrócenie się do ludzi. Postawa OD niezależności, izolacji, samowystarczalności, doskonałości. Postawa PRZECIW władzy, dominacji, uznania, rywalizacji
Struktura tych potrzeb jest neurotyczna gdyż są:
kompulsywne - zaspokajanie ich jest przymusem
nienasycone - niemożliwe jest ich zaspokojenie, gdyż u ich podstaw leży niezaspokojona potrzeba bezpieczeństwa
sztywne - reakcja która zaspokaja tą potrzebę jest taka sama
wewnętrznie sprzeczne - istnieje konflikt między potrzebami dominującmi, a tymi wypartymi
zaburzona jest ich hierarchia - z uwagi na to, że wyparte popędy są niezaspokajane - nasilają się
Potrzeby te powstają ponieważ mają na celu zlikwidowanie lęku podstawowego, ale go zwiększają co prowadzi do lęku wtórnego, wzrasta lęk podstawowy. To prowadzi do utraty prawidłowego rozwoju i oddalenia się od prawdziwego ja, jego realności. Nerwicowe potrzeby tworzą sobie wyidealizowany obraz ja. Odrzuca ja realne, wyznacza sobie neurotyczne cele, nastepuje alienacja od ja realnego, ucieczka od siebie samego, wyraża się uczuciem pustki. Pojawiaja się trudności z dokonaniem wyboru, decyzji
Konflikt pomiędzy postawami, który trzeba jakoś rozwiązać. Jest na to kilka sposobów:
1. Potrzeby sprzeczne z dominującą - utrwaloną zwiększają lęk, istnieje zatem konieczność ich wyparcia
2. Istnieją sprzeczne przekonania, uczucia, które występują w takiej izolacji, że nie stanowią sprzeczności
3. Uczucia są kontrolowane - nie można uświadomić sobie uczuć sprzecznych z własną postawą
Zaczyna zatem działać mechanizm idealizacji własnej postawy, własnego JA. Pojawia się tutaj egocentryzm i JA - idealne. Tutaj nastąpić musi rozłam z rzeczywistością. Im bardziej wyidealizowany jest obraz tym mniejszy ma związek z rzeczywistością.Takie wyidealizowany obraz JA jest mało stabilny, z jednej strony osoba widzi siebie jako wielką, lepszą od innych, a z drugiej strony brak jej pewności siebie. Odrzucenia przez ludzi, krytyka otoczenia, nadmierna koncentracja na własnej osobie. Zawalenia się obrazu własnego JA Te dwa elementy zasilają lęk wtórny. Lęk ten jest powodem objawów wegetatywnych i z tym lękiem pacjenci trafiają do lekarza. Bardzo istotne jest, że w koncepcji Karen Horney mamy do czynienia z dwoma rodzajami lęku:
1. Lęk pierwotny, podstawowy powstaje na skutek utraty bezpieczeństwa, staje się cechą osobowości
2. Lęk wtórny
Centralny konflikt wew ja realny a ja idealne. Im bardziej się cos nie zgadza z ja idealne, tym bardziej wrogo do realnego, tym bardziej jest z niego niezadowolony. System pych konflikt centralny wew jest bardziej zagrażający osobowość niż konflikt podstawowy. Uległość identyfikowanie się z ja realnym i stara się być przedmiotem miłości otoczenia, będzie starać się zdobyć wszystkie dobre odczucia, będzie cierpieć kontrolując manipulując otoczenie. Nerwica powstaje pod wpływem warunków środowiska które stwarza poczucie braku bezpieczeństwa, bezradności uczuć, izolacji, zagrożenia, nagradza takie wzorce zachowania, które tworzą formę obrazu idealnego ja sprzyja. Leczenie przez uświadomienie pacjentowi wglądu w samego siebie, zrozumienie konfliktów, wykazanie nierealności wyidealizowanego ja, nauczyć rozwijać problemy sytuacji trudnych w życiu pacjent zyskuje zdolność do samorealizacji, terapia musi trwać długi by były jakieś efekty, nawet kilka lat

Comments are closed.