KOŚCI KOŃCZYNY MIEDNICZNEJ (ossa membri pelvini)

KOŚCI KOŃCZYNY MIEDNICZNEJ (ossa membri pelvini)

OBRĘCZ KOŃCZYNY MIEDNICZNEJ (cingulum membri pelvini)
Miednica
• Dwie kości miedniczne (ossa coxae s. ossa pelvis) połączone spojeniem miednicznym (symphysis pelvina) + kość krzyżowa (os sacrum).
• Każda z kości miednicznych składa się z trzech kości, połączonych w panewce (acetabulum).

Kość biodrowa (os ilium)
• Łączy się z kością krzyżową przez skrzydła kości biodrowej (ala osis ilii)  trzon kości biodrowej (corpus ossis ilii).
• Brzeg przedni – grzebień kości biodrowej (crista iliaca).
UWAGA! Eq ma kąt przednio-przyśrodkowy i tylno-boczny.
• Brzeg boczny (margo lateralis s. semilunaris).
• Brzeg przyśrodkowy (margo medialis)  wcięcie kulszowe większe (incisura ischiadica major).
• Kąt przyśrodkowy - guz biodrowy (tuber coxae s. spina iliaca ventralis).
UWAGA! Ca, Ko, Ov: guz przednio-dolny (spina iliaca ventralis cranialis) i guz tylno -dolny (spina iliaca ventralis caudalis), oddzielone wcięciem półksiężycowatym brzusznym (incisura semilunaris ventralis).
• Guz krzyżowy (tuber sacrale s. spina iliaca dorsalis).
UWAGA! Ca: kolec biodrowy grzbietowy przedni (spina iliaca dorsalis cranialis) i kolec biodrowy grzbietowy tylny (spina iliaca dorsalis caudalis), przedzielone wcięciem półksiężycowatym grzbietowym (incisura semilunaris dorsalis)!
• Kolec kulszowy (spina ischiadica).
• Powierzchnia zewnętrzna – powierzchnia pośladkowa (facies pelvina) – u Eq, Bo i Su jest linia pośladkowa (linea glutea), u Ca są trzy takie linie.
• Powierzchnia wewnętrzna – miedniczna (facies pelvina) – ma guzowatość biodrową, (tuberositas iliaca) z powierzchnią uchowatą (facies auricularis) i oddzieloną grzebieniem – powierzchnię mięśniową (facies muscularis).
• Od powierzchni uchowatej do grzebienia łonowego ciągnie się linia łukowata (linea arcuata), lub grzebień biodrowo-łonowy (crista iliopectinea); u Eq, Bo i Su pośrodku mieści się guzek mięśnia lędźwiowego mniejszego (tuberculum musculi psoas minoris).

Kość łonowa (os pubis)
• Trzon, czyli część panewkowa (corpus ossis pubis).
• Gałąź panewkowa (ramus acetabularis) i gałąź spojeniowa (ramus symphysicus) – obie gałęzie łączą się z gałęziami drugiej strony przez spojenie łonowe (symphysis ossium pubis).
• Gałęzie od przyśrodka ograniczają otwór zasłonowy (foramen obturatorium).
• Powierzchnie:
- zewnętrzna, brzuszna (facies externa),
- miedniczna (facies pelvina).
• Od przodu jest grzebień kości łonowej (pecten ossis pubis) – od spojenia łonowego do wyniosłości biodrowo-łonowej (eminentia iliopubica); w miejscu spojenia na grzebieniu jest guzek łonowy (tuberculum pubicum).
UWAGA! U Eq guzek jest po stronie brzusznej, a brak go u Bo!

Kość kulszowa (os ischii)
• Styka się z kością kulszową drugiej strony przez spojenie kulszowe (symphisis ossium ischii).
• Ma dwie powierzchnie.
• Dwie kości kulszowe od tylu tworzą łuk kulszowy (arcus ischiadicus).
• Brzeg boczny na grzbietowej stronie ma wcięcie kulszowe mniejsze (incisura ischiadica minor); w miejscu połączenia z brzegiem tylnym jest guz kulszowy (tuber ischiadicum) – u Eq, Ca i Fe jako grzebień, u Ru jako guz trójdzielny.
• Przedni brzeg ogranicza otwór zasłonowy.
• Kość kulszowa składa się z trzonu (corpus), gałęzi panewkowej (ramus acetabularis) i gałęzi spojeniowej (ramus symphysicus).
• Część leżąca z tyłu otworów zasłonowych, powstała z dwóch kości kulszowych, to płyta kości kulszowej (tabula ossis ischii).
• Na przedniej krawędzi otworu zasłonowego jest wcięcie zasłonowe (incisura obturatoria).

Panewka kości miednicznej (acetabulum ossis coxae)
• Ma wcięcie panewkowe (incisura acetabuli)  dół panewkowy (fossa acetabuli).
• Pod dołem jest powierzchnia półksiężycowata (facies lunata) z chrząstką stawową.
• Na brzegu jamy panewki jest obrąbek panewkowy (supercilium acetabuli).

Jama miedniczna (cavum pelvis)
• Wpust doczaszkowy (apertura pelvis cranialis).
• Wpust doogonowy (apertura pelvis caudalis).

Kość udowa (femur s. os femoris)
• Należy do typu kości długiej, rurowatej – największa z kości długich organizmu.
• Ustawiona w kierunku przednio-dolnym.
• Ma koniec bliższy (extremitas proximalis), koniec dalszy (extremitas distalis) i trzon (corpus).
• Na końcu bliższym jest głowa kości udowej (caput ossis femoris), oddzielona szyjką (collum) – bardzo wyraźna u Ca.
• Prawie pośrodku głowy znajduje się dołek głowy (fovea capitis).
• Po stronie bocznej głowy, poza szyjką jest krętarz duży (trochanter major) – jego górny brzeg u Ca nie osiąga poziomu główki, u Su jest z nią równy, a u Bo i Eq jest dużo wyższy.
UWAGA! U Eq krętacz podzielony jest wcięciem na część doczaszkową (pars cranialis) i część doogonową (pars caudalis), przy czym część przednia jest niższa.
• Od tego krętacza po stronie tylnej odchodzi grzebień międzykrętarzowy tylny (crista intertrochanterica caudalis) – skręca przyśrodkowo i dochodzi do krętacza małego (trochanter minor), dobrze widocznego u Eq, a prawie niewidocznego u Su.
• Na stronie tylnej, miedzy główką a grzebieniem, znajduje się dół krętarzowy (fossa trochanterica).
• Na stronie przedniej znajduje się prawie niewidoczny grzebień międzykrętarzowy przedni (linea intertrochanterica cranialis) – od krętarza dużego do krętarza małego.
• U Eq poniżej krętarza dużego, na stronie bocznej trzonu, znajduje się krętarz trzeci (trochanter tertius); u innych zwierząt jest on prawie niewidoczny.
• Na powierzchni tylnej trzonu jest powierzchnia chropowata (facies aspera), od strony przyśrodkowej ograniczona wargą przyśrodkową (labium mediale), a od strony bocznej – wargą boczną (labium latetrale).
• Na krawędzi tylno-bocznej trzonu znajduje się u Eq i Bo głęboki dół nadkłykciowy (fossa supracondylaris); u Su w tym miejscu jest lekko wystająca powierzchnia chropowata.
• Koniec dalszy składa się z dwóch kłykci udowych (condyli femoris) oddzielonych od tyłu dołem międzykłykciowym (fossa intercondylaris).
• Tuż nad dołem znajduje się powierzchnia podkolanowa (planum popliteum).
• Kłykcie pokryte są chrząstką stawową i na nich ślizga się rzepka (patella) – jest to bloczek kości udowej (trochlea ossis femoris).
• Bloczek rzepkowy składa się z dwu grzebieni bloczkowych (crista patellaris lateralis et medialis), oddzielonych od siebie rowkiem rzepkowym (sulcus patellaris); tuż nad bloczkiem jest dół nadrzepkowy (fossa suprapatellaris).
UWAGA! U Eq i Bo grzebień rzepkowy przyśrodkowy jest o wiele silniejszy i bardziej wysunięty w kierunku miednicznym niż grzebień rzepkowy boczny!
• Na boku każdego kłykcia znajduje się nadkłykieć (epicondylus), a na nim umieszczony jest dołek i guzek więzadłowy; na nadkłykciu bocznym w pobliżu dolnego brzegu mieści się dołek mięśniowy przedni (fossa muscularis anterior).
UWAGA! U Ca na grzbietowej stronie kłykci znajdują się małe powierzchnie stawowe (facies articulares sesamoideae) dla trzeszczek Vesala!

Rzepka (patella)
• Pod względem funkcjonalnym można ją uważać za trzeszczkę wciśniętą w ścięgno mięśnia czworogłowego uda.
• Umieszczona jest na bloczku rzepkowym kości udowej.
• Jej kształt zbliżony jest to trójkątnej piramidy.
• Ma powierzchnie:
- chropowatą, przednią powierzchnię skórną (facies cranialis s. cutanea),
- skierowaną ku kości udowej, tylną powierzchnię stawową (facies caudalis s. articularis).
• Podstawa rzepki (basis patelae) jest skierowana ku górze, wierzchołek (apex) zaś – ku dołowi.
UWAGA! U Eq i Bo brzeg przyśrodkowy jest powiększony przez wyrostek chrząstkowy (processus cartilagineus), przyżyciowo uzupełniony chrząstką włóknistą (fibrocartilago patellae)!
• U Su i Ca kształt rzepki jest bardziej podłużny, owalny, zbliżony do jaja.
• U Eq i Bo ma ona kształt trójkąta.

KOŚCIEC PODUDZIA (skeleton cruris)
• W skład kości podudzia wchodzą dwie kości: piszczelowa i strzałkowa, oddzielone przestrzenią międzykostną podudzia (spatium interosseus cruris) – w związku z uwstecznianiem kości strzałkowej przestrzeni tej nie ma u Bo, a u Eq i Ca jest ona zachowana tylko w górnej części.

Kość piszczelowa (tibia)
• Na bliższym końcu ma dwa kłykcie kości piszczelowej (condyli tibiae medialis et lateralis), oddzielone od siebie przez wcięcie podkolanowe (incisura poplitea).
• Oba kłykcie pokryte są powierzchnią stawową bliższą (facies articularis proximalis tibiae).
• Między kłykciami umieszczona jest wyniosłość międzykłykciowa (eminentia intercondylaris) – składa się ona z dwóch guzków międzykłykciowych (tubercula intercondylaris).
UWAGA! U Eq i Ru guzek przyśrodkowy jest wyższy!
• Przed guzkami tymi ułożone są pola międzykłykciowe przednie (areae intercondylares craniales), a tuż za guzkami jest pole międzykłykciowe tylne (area intercondylaris caudalis); między guzkami znajduje się czasem pole międzykłykciowe pośrodkowe (area intercondylaris centralis).
• Po tylnej stronie jest dół podkolanowy (fossa poplitea), leżący pod wcięciem podkolanowym.

Comments are closed.