Dyzenteria

Dyzenteria
~ biegunka z krwią
~ krew  stan zapalny przede wszystkim jelit grubych, także wrzody w żołądku (dno). Zapalenie włóknikowe głębokie jelit grubych
~ ale też kał bez krwi
~ ewentualnie postać bez biegunki
 gorsze wykorzystanie paszy  chroniczne niedożywienie, gorsze przyrosty
Dyzenteria świń występowanie
- Zakaźne zaraźliwe nieżytowo-krowtoczne zapalenie przewodu pokarmowego świń z biegunką, często krwawą i wyniszczeniem
- Znana od 1921 roku w USA, dziś jeden z głównych problemów tuczu
- Cały świat tam, gdzie intensywny wielkostadny chów świń i grupowanie do tuczu warchlaków z różnych źródeł
- Tam po kolibakteriozie główna choroba przewodu pokarmowego
- Tam gdzie jest przestrzegana rygorystycznie higiena – mało
- „Biosecurity”
- W Polsce dyzenteria od półwiecza
- Stacjonarnie z cyklicznością i sezonowością (latem przygasa)
- Głównie warchlaki i tuczniki w wieku 2-6 miesięcy, ale nierzadko prosięta kilkutygodniowe, więc w zarodowych też problem
Etiologia
Brachyspira (Serpulina) hyodysenteriae
• G(-) krętki, silnie betahemolityczne !!, bezwzględne beztlenowce
• Czynniki zjadliwości: białkowa egzotoksyna (hemolizyna), rzęski ułatwiają poruszanie się w śluzie i dotarcie do komórek jelita grubego, LPS (endotoksyna)
• W substancji organicznej w temperaturze 5-25C – miesiącami zakaźne (kał, zwłaszcza gnojówka!)
• Wrażliwy na wysychanie i nasłonecznienie (sezonowość)
• Przynajmniej 9 serotypów
• Łatwo nabywa oporności na antybiotyki (złe ich stosowanie?)
• Konieczność różnicowania od innych krętków:
o Brachyspira pilosicoli – przyczyna tzw. spirochetozy
o Brachyspira intermedius, Br. murdochii – wątpliwa patogenność
o Brachyspira innocens – niepatogenny
Rola czynników środowiskowych w etiologii dyzenterii
 Przeładowanie chlewni
 Złe żywienie (nagłe zmiany, z podłogi, za dużo serwatki, żywienie na mokro)
 Transport
 Wahania temperatury (przechłodzenie)
 Niedobór wody
 Inne choroby
Epidemiologia i znaczenie dyzenterii świń
- Rezerwuar Br. hyodysenteriae: świnie (maciory, warchlaki), głównie nosiciele (ozdrowieńcy! – miesiącami wydalają)
- Zarazek też u psów, myszy, szczurów w chlewniach
- Ewentualnie przenoszenie na butach itp.
- Źródło: świnie chore i nosiciele, wydalają z kałem (dużo śluzu w nim i on chroni bakterie przed HCl w żołądku)
- Inne zakażają się alimentarnie
- Szerzy się głównie drogą przerzutów świń (warchlaki ze stad bezobjawowo zakażonych)
- Choroba chowu wielkostadnego – tuczarnie, chlewnie zarodowe często endemicznie
- W małych chlewniach chłopskich – rzadko
- Straty: upadki (kilka do 25-30%), ale przede wszystkim słabsze przyrosty i gorsze wykorzystanie paszy, też koszty leczenia i profilaktyki
Patogeneza dyzenterii i odporność
• Patogeneza mało poznana
• Br. hyodysenteriae namnaża się okrężnicy
• Ale ona sama mało patogenna – rzadko choroba
• Często inne bakterie (Bacteroides vulgatus, B. fragilis, Fusobacterium necrophorum, Campylobacter coli, Clostridium sp., Listeria denitrificans)
• Hemolizyna oraz inne bakterie: powierzchowna martwica nabłonka, jego nadżerki, obrzęk, przekrwienie, wylewy, naciek zapalny w śluzówce i podśluzówce – zapalenie okrężnicy i żołądka
• Gorsze wchłanianie w okrężnicy, ponadto
• Cytokiny mogą uszkodzić komórki produkujące śluz oraz enterocyty – biegunka wydzielnicza, odwodnienie, kwasica
• Bez posocznicy
• Po przechorowaniu – przeciwciała w surowicy są, ale nie zawsze i nie mają wartości ochronnej
• Ochronna jest odporność miejscowa (sIgA), ale swoista dla serotypu i chyba tylko powstaje jeśli nie było antybiotyków, więc w sumie mało skuteczna i możliwe reinfekcje
• Często wydalają zarazek tygodniami po wyzdrowieniu
Przebieg dyzenterii (postaci)
1. Nadostra – zwykle tuczniki > 60 kg
2. Ostra – biegunki często z krwią, szybkie odwodnienie i liczne upadki
3. Przewlekła – długotrwała biegunka (niestrawione części pokarmu) prowadzi do charłactwa, ewentualnie wtórnych infekcji
4. Nietypowa – gorsze: apetyt, przyrosty i wykorzystanie paszy

- Bardzo różny przebieg, zależny od szczepu, wieku, warunków
- W dobrych warunkach – stado bezobjawowo zakażone (straty produkcyjne)
- Objawy w stadzie często skrycie się zaczynają, pierwsze zachorowania nie zauważone, stopniowo więcej chorych świń, aż jakby „nagły” początek choroby (po 2-3 tygodniach), albo tylko straty produkcyjne
Możliwości rozpoznawania dyzenterii
 Wywiad, objawy, sekcja
 Badanie bakterioskopowe kału czy wymazów z jelita – krętki widać, ale nie wiadomo czy patogenne
 Izolacja na agarze z krwią (hemoliza!) i biochemiczne odróżnianie od innych krętków
 PCR
Możliwości zwalczania dyzenterii
• Chemioterapeutyki skuteczne, ale narasta oporność i dużą chlewnię bardzo trudno uwolnić
• Często konieczna profilaktyczne stosowanie leków
• Koszty!
• Szczepień brak – próby z zarazkiem inaktywowanym i atenuowanym nie dawały rezultatów
• Higiena (wczesny odsad, „puste-pełne”, ścisła izolacja grup wiekowych, zwalczanie gryzoni, dezynfekcja)
Spirochetoza
- Niedawno opisana, podobna do dyzenterii
- Brachyspira pilosicoli – słabo hemolityczny, zasiedla też okrężnicę (bez zmian w żołądku) – śluzówka grubieje, więcej śluzu, ogniska martwicowe
- U prosiąt po odsadzeniu ale i cięższe do 50 kg (a także psów, ptaków i ludzi w stanie immunosupresji) łagodna, ale długotrwała biegunka (do 14 dni)
- Raczej bez krwi i śluzu, mała śmiertelność (do 2%), jedzą ale chudną, a że to często masowo = niemałe straty produkcyjne
- Różnicowanie z dyzenterią – kał raczej bez krwi, sekcja i PCR
- Łatwiej uwolnić chlewnię niż od dyzenterii

Comments are closed.