Elementy anatomii ptaków część II

Elementy anatomii ptaków część II
Układ pokarmowy
1. Jama ustna / dziobowa – bez warg, policzków, zębów, o nieruchomym języku  bez mięśni szkieletowych (porusza się dzięki ruchom kości gnykowej). Język bez brodawek smakowych – zakończenia nerwowe czuciowe jednak są! Brodawki podniebienne są  przechodzą w brodawki gardłowe. Brak wyraźnej granicy jama ustna / jama gardła. Obecność szczeliny podniebiennej (komunikacja jamy dziobowej z nosową)
2. Gardło – jama ustno-gardłowa
3. Przełyk – krótszy niż odcinek szyjny kręgosłupa. Na swej drodze tworzy uchyłek – wole ingluvies
a. wole prawdziwe – ptaki latające i grzebiące; uchyłek utworzony na przebiegu przełyku w postaci dużego worka z krótką szyjką (wyraźnie oddzielony od przełyku). Przed wejściem/wyjściem do wola jest przełyk jak również za wejściem/wyjściem do wola jest przełyk
b. wole rzekome – ptaki pływające; uchyłek w postaci płytkiego zagłębienia bez wyraźnego przerwania ciągłości przełyku  brak szyjki, brak wejścia/wyjścia
4. Żołądek – dwuczęściowy
a. część gruczołowa
b. część mięśniowa – „wyposażona” w błonę śluzową, która podlega rogowaceniu (rozciera pokarm)
Pomiędzy a i b występuje także część pośrednia
5. Jelito cienkie
a. dwunastnica – pomiędzy jej pętlami trzustka; rozwojowo z dwunastnicą związana także wątroba (duży gruczoł, u gołębia i perliczki brak woreczka żółciowego normalnie związanego z płatem prawym) U ptaków wątroba przylega do mostka (twarde podłoże) co nie jest najlepszym rozwiązaniem (uszkodzenia)
b. jelito czcze
c. jelito biodrowe
6. Jelito grube
a. dwa potężnie jelita ślepe – pomiędzy nimi jelito biodrowe
b. jelito końcowe intestinum terminale – homolog okrężnicy ssaka, uchodzi do steku cloaca
W sąsiedztwie żołądka mięśniowego i wątroby znajduje się śledziona o kształcie owocu wiśni – jeden z nielicznych reprezentantów układu chłonnego .
Układ oddechowy
1. Jama nosowa bez błędnika kości sitowej
2. Jama gardłowa
3. Krtań
a. przednia larynx (chrząstki pierścieniowata i nalewkowate)
b. tylna / głosowa syrinx – leży w jamie ciała w rozdwojeniu tchawicy
4. Tchawica – pierścienie tchawicze zamknięte
5. Płuca – struktura piankowata, niepodzielne; przedłużeniem oskrzeli głównych są worki powietrzne
- worki szyjne – parzyste
- worek obojczykowy / międzyobojczykowy
- worek piersiowy przedni – parzyste
- worek piersiowy tylny – parzyste
- worek powietrzny brzuszny
U ptaków wodnych worki powietrzne rozrośnięte na stronę brzuszną (głównie worek brzuszny)
Układ moczowo-płciowy
1. Nerki – rozciągnięte i „rozlazłe”, brak miedniczek nerkowych. Moczowód – prosty- odchodzi bezpośrednio, zmierza do steku
2. Stek – u ptaków 3 częściowy:
a. przednia coprodeum – tu uchodzi jelito końcowe
b. środkowa urodeum – tu uchodzą u obu płci moczowody, u ♀ także jajowód lewy, a u ♂ również nasieniowód
c. końcowe / tylne proctodeum – z uchyłkiem i torebką stekową / Fabrycjusza bursa cloakalis s. Fabricii, która zanika u starszych osobników
3. Jądra zawsze w jamie ciała tuż pod nerkami – podlegają sezonowemu powiększeniu (fotoperiodyzm)
4. W zasadzie brak najądrzy – jeżeli są to tylko w okresie godowym (kiedy jądra powiększone)
5. Nasieniowód wężykowato poskręcany
6. Jajnik – zawsze lewy jajnik i lewy jajowód – prawe zanikają. U ptaków jajnik o kształcie groniastym, komórki jajowe pozostające w różnych fazach rozwoju. Nie powstaje ciałko żółte ale pojawia się stigma blizna, plamka  brak blokowania owulacji przez ciałko żółte
7. Jajowód
a. lejek infundibulum oviductus – tu następuje zapłodnienie
b. część białkotwórcza / część wielka / część główna jajnika pars albuminifera oviductus s. MAGNUM oviductus (otoczka białkowa, błona pergaminowa)
c. cieśń jajowodu isthmus oviductus
d. część skorupkotwórcza / część maciczna jajowodu pars testifera oviductus s. pars utherina oviductus (skorupka wapienna)
e. część pochwowa jajowodu vagina oviductus (prostogonimus ovatus – miejsce rozwoju)
Serce
Prawy łuk aorty nie lewy, dwie żyły główne przednie
Żyła odłokciowa vena basiliaca / basilica – bardzo dobre miejsce poboru i iniekcji dożylnych (przyśrodkowa strona skrzydła w miejscu nieopierzonym)
Układ nerwowy
Dobrze rozwinięty móżdżek, ale jedynie robak – bez półkul; słabo rozwinięty nerw twarzowy VII (brak mięśni mimicznych)
Narządy zmysłów
Duża gałka oczna, w ciele szklistym struktury grzebieniaste, brak makaty. Doskonale rozwinięta powieka III (migawka)
Ucho zewnętrzne bez małżowiny, jedynie przewód słuchowy zewnętrzny
W uchu środkowym 1 kosteczka słuchowa – słupek columella
Powłoka wspólna
Schemat ogólny podobny; poza gruczołami kuprowymi (gl. uropygii - obecne u ptaków wodnych) brak gruczołów pochodzenia naskórkowego
Skóra wytwarza pióra (homologi łusek gadów) – rozmieszczone nierównomiernie:
- bezpierzki apteria
- opierzki pterylae
Obecne również „dzwonki”, grzebienie, zausznice oraz łuski na kończynach o różnym kształcie

Comments are closed.