Zatrucia alimentarne : Zatrucia pszczół

Zatrucia alimentarne : Zatrucia pszczół

Choroba majowa (Morbus maialis, Pollentoxicosis).
Za przyczynę choroby majowej uznaje się nadmierne spożywanie pyłku kwiatowego przez młode pszczoły karmicielki z występującym równocześnie niedostatkiem wody w rodzinie pszczelej. Przy nieproporcjonalnie dużej obecności czerwiu nie zasklepionego w rodzinie pszczoły karmicielki muszą spożywać ogromne ilości pyłku kwiatowego, aby sprostać zapotrzebowaniu na mleczko pszczele. Sytuacja taka staje się groźna w skutkach dla pszczół karmicielek, dopiero gdy długotrwałe chłody uniemożliwiają pszczołom przynoszenie do ula potrzebnych ilości wody. Następuje wtedy zablokowanie przewodów pokarmowych pszczół karmicielek masami nie strawionego pyłku kwiatowego i pszczoły te zaczynają masowo chorować i zamierać.
• Objawy choroby i rozpoznanie
Martwe pszczoły znajdują się przed wylotkami ula i w jego najbliższym sąsiedztwie. Ponieważ chorobie majowej ulegają młode pszczoły karmicielki, łatwo je można rozpo¬znać po obecności dużej ilości włosków i tym samym - jasnej barwie ciała. Chore pszczoły nie odlatują od ula, najczęściej pełzają po ziemi w pobliżu wylotka, czasem można je zauważyć na źdźbłach trawy przed ulem. U chorych i zamarłych osobników pszczelich stwierdza się silne powiększenie odwłoka, a po jego naciśnięciu wydobywa się gęsty kał koloru żółtogliniastego. Podobnej barwy kał w postaci grudek i wężyków widoczny jest na przedniej ścianie ula i na deseczce wylotowej.
• Rozpoznanie
Rozpoznanie choroby jest stosunkowo łatwe. Przewody pokarmowe chorych i zamarłych pszczół wypełnione są masami nie strawionego pyłku kwiatowego, a nienaruszone ziarna pyłkowe są doskonale widoczne w obrazie mikroskopowym. Przy typowym okresie występowania choroby majowej, tj. wiosną, wśród nie strawionych pyłków przeważa pyłek z mniszka lekarskiego.
Cechą charakterystyczną choroby majowej jest fakt, iż nie we wszystkich rodzinach w pasiece obserwuje się jej objawy. Choroba majowa dotyczy tych rodzin, w których została zachwiana proporcja między ilością czerwiu nie zasklepionego a ilością pszczół karmicielek na niekorzyść tych ostatnich i zawsze jest ona związana z niedoborem wody zdarzającym się w czasie długotrwałych chłodów, uniemożliwiających pszczołom loty po wodę.
W diagnozie różnicowej należy uwzględnić nosemozę ewentualnie zatrucia środkami ochrony roślin. W przypadku zatruć pestycydami upadki pszczół mają charakter gwałtowny i masowy, martwe pszczoły leżą w mniejszych lufa większych ilościach przed wy-lotkami wszystkich uli w pasiece. Ponadto łatwo jest ustalić związek przyczynowy między zamieraniem pszczół a wykonywanymi w tym czasie zabiegami ochrony roślin.
• Leczenie i zapobieganie
Chorym rodzinom należy przede wszystkim dostarczyć wodę. Wodę podaje się w postaci rzadkiego syropu cukrowego podawanego codziennie w małych porcjach, aby uniknąć niepożądanego w tym czasie ochłodzenia gniazda. Jeżeli ubytek pszczół jest znaczny, należy gniazdo ścieśnić i ocieplić.
Zapobieganie chorobie majowej polega na wcześniejszym, jeżeli to możliwe, zaopatrzeniu rodzin w wodę, najlepiej przez podkarmianie rzadkim syropem cukrowym. Zabieg ten jest istotny tylko u rodzin silnych, posiadających dużo czerwiu niezasklepionego. Niewskazane jest podawanie jakichkolwiek środków leczniczych, które mogą jedynie pogorszyć przebieg choroby majowej.

Zatrucie spadzią, czerniawka spadziowa (Alopetia nigricans apis).
Choroba ta pojawia się w pasiekach korzystających przez dłuższy czas z pożytku spadzio¬wego, chociaż spadź jest naturalnym pokarmem pszczół, z którego produkują także miód.
Za przyczynę czerniawki spadziowej uważa się niedobór pokarmu białkowego. Spadź obfitująca w cukry nie zawiera białka, a jego długotrwały niedobór powoduje u pszczół ciężkie zaburzenia metaboliczne uniemożliwiające produkcję enzymów, mleczka pszczelego, karmienie czerwiu i także karmienie matki.
• Objawy
Chore pszczoły tracą owłosienie, stają się ciemne, połyskliwe; obserwuje się wystrzępianie skrzydeł. Matka zaprzestaje czerwienią, zmniejsza się wyraźnie ilość wychowywanego czerwiu, a wysoka śmiertelność wśród dorosłych pszczół powoduje, że rodzina wyraźnie słabnie.
Objawy czerniawki spadziowej są bardzo podobne do objawów obserwowanych w chorobach wirusowych pszczół, przy których także występuje utrata owłosienia i czarne, połyskliwe zabarwienie pancerza chitynowego. Jednak w przypadku czerniawki spadziowej zawsze istnieje związek przyczynowy między pojawianiem się czarnych bez¬włosych pszczół a długotrwałym korzystaniem przez pszczoły z obfitego pożytku spadziowego.
• Leczenie i zapobieganie
W przypadku pojawienia się czerniawki spadziowej konieczne jest wywiezienie pszczół w okolicę obfitująca w pożytek nektarowy, a przede wszystkim pyłkowy. Nie można też zimować rodzin pszczeiich na pokarmie zawierającym znaczną domieszkę spadzi. Spadź i miody spadziowe zawierają bowiem dużą ilość substancji trudno przyswajalnych dla pszczół, np. dekstryny (8-12%) i cukry dla nich szkodliwe (melezytoza, rafinoza, galaktoza i mannoza). Odżywianie się pszczół w zimie pokarmem zawierającym trudno przyswajalne dla pszczół substancje prowadzi do przedwczesnego wypełnienia jelita prostego kałem, a w efekcie do biegunki. Sprzyja też występowaniu nosemozy, bardzo pogarszając jej przebieg i doprowadzając czasem do osypania się rodzin jeszcze przed pierwszym wiosennym obiotem.

Comments are closed.