ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU W POLSCE

ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU W POLSCE
Zróżnicowania w zagospodarowaniu i poziomie rozwoju regionów w Polsce są duże. Złożyły się na to czynniki natury zarówno przyrodniczej jak i historycznej. Występują znaczne różnice w warunkach życia mieszkańców różnych regionów, a w ich obrębie ostre dysproporcje miedzy przemysłem a rolnictwem. Podział typologiczny Polski z punktu widzenia problemów polityki regionalnej lepiej opisywać posługując się starym podziałem administracyjnym kraju, gdyż nie zaciera on tak bardzo terytorialnych różnic. Strukturę przestrzenną gospodarki Polski charakteryzuje koncentracja ludności i aktywności ekonomicznej w ramach swoistego trójkąta, którego podstawą jest południowa granica państwa, a wierzchołkiem aglomeracja trójmiasta: Gdańsk-Spopot-Gdynia.. Poza tym trójkątem większą rolę odgrywają usytuowane wyspowo rejony: aglomeracja szczecińska na północnym zachodzie i ośrodki Białegostoku i Lublina na wschodzie. Typologia regionów w Polsce ma charakter złożony. Występuje wyraźna koncentracja przestrzenna zjawisk depresji i bezrobocia. Skupiają się one głównie na północnych obszarach kraju dawnych województwach suwalskim, olsztyńskim, elbląskim, słupskim, koszalińskim, pilskim a na południu w woj. wałbrzyskim. Po drugie potencjalne zagrożenia depresją rysują się w tych rejonach w gospodarce, których podstawową rolę odgrywa górnictwo tj. w okręgu górnośląskim i legnicko-głogowskim charakteryzujących się znacznymi naruszeniami równowagi ekologicznej. Po trzecie ciągle występują regiony opóźnione w rozwoju relatywnie słabo zagospodarowane, obejmują one niemal połowę kraju, głównie jego część wschodnią i środkową: zamieszkuje je prawie 1/3 ludności. Opóźnienia rozwojowe wyrażają się w nich głównie w postaci niedostatku wyposażenia infrastrukturalnego, co czyni je mało atrakcyjnymi dla przedsiębiorców. Do obszarów o względnie wszechstronnie wykształconych strukturach należą dawne województwa warszawskie, poznańskie, leszczyński, gdańskie i część szczecińskiego, a na południu wrocławskie, opolskie i bielskie.. Obszary pozostałe są niejednorodne. Np. dawne województwa bydgoskie i toruńskie należą do dobrze zagospodarowanych, ale mają stosunkowo wysoki poziom bezrobocia, a w byłych woj. częstochowskim, kaliskim i pasie wschodnim- lubelskim mamy do czynienia z różnymi niedostatkami w stanie zagospodarowania.
W Polsce podmiotem polityki regionalnej w skali całego kraju jest rząd. Do jego kompetencji należy przede wszystkim wytaczanie kierunków rozwoju regionów w ujęciu makroprzestrzennym oraz zmian w zagospodarowaniu terytorium państwa, z uwzględnieniem powiązań z sąsiadami i współpracy transgranicznej. Do kompetencji rządu należy też planowanie i realizowanie oddziaływań ograniczających międzyregionalne dysproporcje rozwojowe, wspieranie restrukturyzacji regionów depresyjnych, kształtowanie wielkim systemów podstawowej infrastruktury techniczno-ekonomicznej- autostrad, rurociągów i gazociągów, magistrali energetycznych, układów gospodarki wodnej, sieci jednostek szkolnictwa wyższego i nauki – oraz tworzenie w ten sposób środowiska prorozwojowego w regionach. Do rządu należy też międzyregionalna dystrybucja środków budżetowych kierowanych na funkcjonowanie oraz na rozwój instytucji i zakładów publicznych.

Pod koniec roku 2000 Rada Ministrów przyjęła dokument pod nazwą: “Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2001-2006″, który określa politykę regionalną państwa do roku 2006. Jest to polityka wyrównywania szans poszczególnych regionów, ze szczególnym naciskiem położonym na likwidowanie opóźnień regionów najsłabszych i optymalne wykorzystywanie programów pomocowych. Działania skoncentrowane są na następujących priorytetach:
*rozbudowa i modernizacja infrastruktury służącej wzmacnianiu konkurencyjności regionów, rozbudowa infrastruktury o ponadlokalnym znaczeniu, rozwój funkcji metropolitalnych największych aglomeracji i miast, rozwój technologii telekomunikacyjnych;
*restrukturyzacja bazy ekonomicznej regionów i tworzeniu warunków jej zróżnicowania, wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, transfer nowoczesnych technologii, rozwój turystyki, rekreacji i ochrona dziedzictwa kulturowego;
*działania wspierające rozwój zasobów ludzkich, edukacja powszechna i ustawiczna, systemy stypendialne, szkolenia, przekwalifikowania zawodowe;
*wsparcie obszarów wymagających pomocy, aktywizacja obszarów wiejskich, ożywienie bazy ekonomicznej miast;
*zapewnienie współpracy regionów, rozwój współpracy przygranicznej oraz planowania przestrzennego.
Lista obszarów wymagających wsparcia jest każdorazowo ustalana w specjalnych programach, proporcjonalnie do możliwości finansowych budżetu państwa. Za ogólną realizację i koordynację polityki rozwoju regionalnego państwa odpowiada Rada Ministrów oraz Komitet RM ds. Polityki Regionalnej i Zróżnicowanego Rozwoju. Finansowanie NSRR odbywać się będzie z pomocowych funduszy UE, budżetu państwa, środków własnych jednostek samorządu terytorialnego, funduszy i agencji oraz innych podmiotów publicznych, a także ze środków podmiotów prywatnych

Comments are closed.