PROBLEMY STRATEGII ROZWOJU

PROBLEMY STRATEGII ROZWOJU - Koncepcjami oddziaływania na dynamikę gospodarki, stymulowania procesów rozwojowych, opracowywaniem strategii rozwoju zajmują się studia strategiczne. Prowadzą je instytucje rządowe (w PL – Rządowe Centrum Studiów Strateg.), organy UE, instytuty nauk. oraz korporacje międzynar.
- Podstawowym problemem przy projektowaniu strategii rozwoju, jest kwestia: jak przerwać błędne koło niedorozwoju i ubóstwa? (por. schemat).
- Wyróżnia się 5 typów strategii; w praktyce – żaden nie jest stosowany w czystej formie, występują raczej różne ich kombinacje.
1. Strategia liberalna – dąży do poprawy alokacji zasobów przez wykorz. wskazówek dawanych przez rynek. Kładzie nacisk na stabilizację gosp. i eliminację nierównowagi – poprzez politykę pieniężną i budżetową oraz przez reformy fi-nansowe, stąd nazywa się ją strategią monetarystyczną lub ortodoksyjną. Dąży się do zmniejszania inflacji i przywracania równowagi makroekonom. Zwraca się też uwagę na zagadnienia mikroekonom. - do dobrego funkcjonowania rynków, co ma zapewnić trwały i efektywny wzrost gosp. Wielką rolę przypisuje sektorowi prywatnemu. Rola państwa – ograniczona do zapewnienia stabilnego środowiska ekonom. /1/ może zalecać: prywatyzację przeds. publicznych oraz działania legi-slacyjne i adm. dla ograniczenia działalności zw. zaw. Cele /1/:
- stabilizacja gosp. i dobre funkcjonowanie rynków
- poprawa alokacji zasobów, a przez to – podniesienie poziomu prod., dochodów i poprawa poziomu życia
- wspieranie oszczędzania dla zwiększenia stopy wzrostu
- zapewnienie efektywnego wykorz. kapitału.
Jest to strategia nieinterwencjonistyczna, oparta na inicjatywnie indyw. i na duchu przedsiębiorczości, unika środków dla redystrybucji dochodu.
2. Strategia gospodarki otwartej – podobna do /1/: zdaje się na rynkową alokację zasobów, wyznacza sektorowi prywat-nemu główną rolę w rozwoju; jej specyfika: duże znaczenie przypisuje eksportowi.
- Handel zagr. + inw. zagr. = motor wzrostu gosp.
- Duże znaczenie przywiązuje do wzrostu stopy oszcz. dla przyspieszenia akumulacji kapitału
- Gosp. otwarta ma ułatwiać międzynar. ruch czynników prod., a zwł. przepływ kapitału, a także wiedzy i techno-logii.
/2/ - w przeciwieństwie do /1/ - implikuje aktywną rolę państwa w rozwoju:
→ Władze publ. mają prowadzić politykę stymulacji podaży, wspierać eksport, np. wspierać udzielanie pożyczek, stoso-wać zachęty fiskalne, finansować programy kształcenia, tworzyć infrastrukturę techn. itp.
→ Państwo ma stosować politykę liberalizacji handlu, poprzez: redukcję ceł, usuwanie barier ograniczających handel czy krępujących inw. zagr.
3. Strategia industrializacji – tak jak /1/ i /2/ kładzie nacisk na wzrost, ale jako drogę do tego celu uznaje ekspansję sektora przetwórczego. Podwyższenie stopy wzrostu gosp. można osiągnąć przez:
→ rozwój prod. dóbr na potrzeby rynku wewn. poprzez ochronę celną,
→ rozwój przemysłu dóbr kapitałowych – zwł. w ramach sektora publ.
→ proeksportową orientację sektora przetwórczego
/3/ przywiązuje dużą wagę do podniesienia poziomu akumulacji. Aby to osiągnąć – władze publ. interweniują, np. fawo-ryzują te grupy ludności, które oszczędzają. Zakłada się przy tym, że im wyższe nierówności w dochodach – tym wyższy poziom oszcz.
4. Strategia rozwoju rolniczego (strategia „zielonej rewolucji”) – kładzie nacisk na wzrost prod. rolnej. Stosowana jest w niektórych krajach Trzeciego Świata, gdzie najważniejszym sektorem jest rolnictwo, a problemem – walka z głodem.
- Dąży do zwiększenia podaży żywności, zwł. zbóż, co ma pociągać za sobą obniżkę cen żywności oraz obniżkę jednost-kowych kosztów siły rob., a tym samym – zwiększać zysk w działaln. nierolniczej.
- /4/ polega też na wspieraniu przemysłu, zwł. zlokalizowanego na obszarach wiejskich: spożywczego, włókienniczego.
- Kluczem do wzrostu prod. rolnej jest postęp techn. – wprowadzanie nowych wysoko wydajnych kultur rolnych + inw. w dziedzinie irygacji, transportu, energetyki, tworzenie instytucji obsługi roln. + reforma rolna i partycypacja ludn. wiejskiej w podejmowaniu decyzji.
- /4/ ma na celu głównie ograniczenie zasięgu ubóstwa.
5. Strategia redystrybucyjna – jej celem jest poprawa podziału dochodu i bogactwa, likwidacja ubóstwa. Priorytet przy-znaje się środkom, z których korzystają grupy ludn. o niskich dochodach.
- Zakłada (w przec. do /1/ i /3/), że nie ma sprzeczności między polityką zmierzającą do wyrównywania dochodów i bo-gactwa a polityką wzrostu.
- Pewne elementy /5/ wprowadziły: Korea Pdn., Tajwan i kraje rozwinięte mające model społ. gosp. rynkowej.
→ Na wybór określonej strategii wpływa wiele czynników: posiadane zasoby, poziom rozwoju ekonom. oraz polityczna orientacja ugrupowań rządzących i doktryny PG odpowiadające interesom tych ugrupowań.
W ostatnich latach przygotowano kilka programów strategicznych dla PL:
→ „Strategia dla Polski” na lata 1994-1997, przygotowana przez Grzegorza Kołodko (wicepremier i minister finansów);
→ „Strategia dla Polski” – pakiet 2000, jw., ogłoszona w czerwcu 1996;
→ „Droga do roku 2010” – opracowana w 1995 r. przez Komitet Prognoz „Polska w XXI wieku” przy Prezydium PAN. Zastosowano w niej następującą periodyzację:
1/ lata 1995-97: podtrzymywanie wysokiego tempa wzrostu PKB, ożywienie inw., redukcja bezrobocia, regulowanie ob-sługi zadłużenia,
2/ lata 1998-2005: duża podaż pracy
3/ 2006-2010: zmieni się oddziaływanie czynników demograf., zmaleje przyrost zasobów pracy, zaznaczy się tendencja starzenia się społ-wa.
→ Nadrzędny cel tej strategii: „zmniejszenie opóźnienia PL w światowym rozwoju cywiliz. i znaczące podniesienie po-ziomu i jakości życia społ-wa”.
→ Wskazuje się na potrzebę przemian strukturalnych w polskiej gosp.:
- zwiększenie udziału przem. wysokiej techniki w prod. przemysł.
- zwiększenie udziału prod. przeznaczonej na eksport,
- zapewnienie warunków rozwoju drobnej przedsiębiorczości,
- przyspieszenie rozwoju sfery usług.
→ W strategii zawarta jest koncepcja utrzymania w PL do 2010 r. podejścia dualnego, tj.:
- przyspieszonego modernizowania tych dziedzin gosp., które są poddane ostrej konkurencji międzynar. oraz
- tolerowania niższego poziomu nowoczesności w innych dziedzinach, np. w rolnictwie.
→Realizacja tej strategii wiąże się z wieloma dylematami, np. dynamizowanie gosp. versus walka z inflacją.
→ Narodowy Plan Rozwoju 2007-2013, przyjmuje: Rada Min. 11.01. 2005.

Comments are closed.