Zakażenia poxwirusowe i zwierząt
Zakażenia poxwirusowe i zwierząt
Rodzina: Poxviridae
- Duże wirusy (genom koduje około 200 białek)
- Często powoduje ciałka wtrętowe
- Bardzo oporne, w strupach mogą latami przetrwać
- Szerzą się wnikając w mikrootarcia skóry, przez kontakt bezpośredni (też aerogennie) lub pośredni, owady mechanicznie
- Większość ma ścisłe powinowactwo do gatunków żywiciela
- Ale niektóre mają szerokie spektrum gatunków (wirus krowianki, wirus ospy krów)
Rodzaj: Capripoxvirus
Wirus ospy owiec
Wirus ospy kóz
Te dwa to najważniejsze poxwirusy zwierząt (załącznik 1) w krajach rozwiniętych zwalczone, w pozostałych nadal problem. Od subklinicznych do uogólnionych, ciężkich infekcji (zwłasz-cza u młodych). Wiremia, zarazek do skóry, węzłów, śledziony, płuc, nerek itp. gorączka, rhinitis, conjunctivitis, zmiany skórne, wtórne infekcje płuc inne.
- Wirusy serologicznie nie do odróżnienia (też z wirusem guzowatej choroby skóry by-dła)
- Endemicznie Indie, Afryka
- W Polsce nie ma od 1950 roku
- Szerzy się przez kontakt bezpośredni i pośredni
- Zachorowalność do 50%: gorączka i zmiany skórne – grudki na skórze średnicy 1 cm, zapadnięte w środku, potem z nich nadżerki, strupy, wklęsłe blizny
- Czasem uogólnienie: zmiany w przewodzie pokarmowym, układzie oddechowym – obrzęk powiek, wypływ z nosa itp.
- Duża śmiertelność młodych, czasem bez zmian skórnych
- Są szczepionki (nie u nas)
- Wybijanie pierwszych ognisk, dezynfekcja i nadzór nad obrotem
Wirus guzowatej choroby skóry bydła (załącznik 1)
(Lump skin disease)
- Od 1929 roku rozprzestrzeniła się z południa Afryki na północ
- 1989 docierając do Izraela (jedyny kraj pozaafrykański)
- Roznoszą mechanicznie owady
- Wiremia i gorączka, zmiany guzowate (i martwicowe) na skórze karku, pysku, koń-czynach, pachwinach oraz w przewodzie pokarmowym, drogach oddechowych i rod-nych
- Też często obrzęki od zastoju chłonki, powikłania bakteryjne
- Zachorowalność 100% (też bawoły), śmiertelność 1-2%
- Ale miesiącami wracają do zdrowia , spada mleczność, płodność buhajów, ronienia, mastitis (straty większe niż pryszczyca!)
- Są szczepionki
- Rezerwuar u dzikich przeżuwaczy? (Ważne przy zwalczaniu)
- Ich import do ZOO może stworzyć ogniska pozaafrykańskie?
Rodzaj: Orthopoxvirus
- Często pęcherzyki, potem grudki i strupy na skórze lub uogólnione infekcje, ciałka wtrętowe, antygenowo zbliżone – odporność krzyżowa, m.in.
Wirus ospy prawdziwej, zlikwidowany w 1979 roku
Wirus ospy krów
Wirus krowianki (vaccinia virus): pochodny powyższego?
Wirus ospy krów
- Tylko Europa (z Rosją), dziś u bydła bardzo rzadko
- Dzięki szczepieniom ludzi na ospę? (Pokrewny antygenowo)
- Wielu żywicieli, rezerwuar – gryzonie
- Od nich na koty, krowy, ludzi, zwierzęta w ZOO (kotowate, słonie i inne)
- U krów niekiedy zmiany na strzykach i skórze wymienia
- Bolesne, ale samo ustępujące, wyjątkowo powikłania bakteryjne
- Szerzy się w stadzie przez urządzenia udojowe
- Dziś chyba częstszy u kotów (miejscowa lub niekiedy uogólniona postać skórna, a wyjątkowo wiremia i śmierć)
- Od kotów sporadycznie na ludzi (dzieci)
- Gdzie przebiega miejscowo, a w immunosupresji ciężko
- Co będzie po zaprzestaniu szczepień ludzi na ospę (lata 80-te)?
Rodzaj: Parapoxvirus
Między innymi wirus ospy rzekomej krów (parakrowianki): najczęstsza przyczy-na ospowych zmian na strzykach krów i „guzy dojarek” na rękach – łagodne zmiany, nie uodparniają przeciwko ospie prawdziwej
Wirus grudkowego zapalenia jamy ustnej bydła: niewielkie znaczenie tych zmian, człowiek może się zakazić
Wirus niesztowicy: owce, kozy
Niesztowica (orf, contagious ecthyma)
- Ważna choroba owiec i kóz wywołana przez Parapoxvirus
- Na całym świecie, też Polska, zwłaszcza suchy, ciepły klimat
- Wiele stad endemicznie (wirus latami w strupach)
- Szerzy się przez kontakt bezpośredni i pośredni (strupy!), z karmą (ostre źdźbła itp.), roznoszone przez obsługę, transport itp.
- Inkubacja 3-14 dni, grudki, pęcherzyki, krosty i potem grube brunatnoczerwone strupy wokół warg, bolesne, gorzej jedzą
- Czasem też w jamie ustnej (młode jagnięta!), w uszach, wokół powiek, genitaliów, w szparze międzyracicowej (kulawizna), na strzykach, sporadycznie uogólnienie
- Zachorowalność do 90%, mała śmiertelność, po kilku tygodniach goją się bez śladu u większości
- Ale jagnięta mogą padać z głodu lub wtórne infekcje (kończyny, wymię, itp.)
- Po przechorowaniu słaba odporność (reinfekcje, też słaba odporność siarowa = jagnię-ta praktycznie zawsze wrażliwe)
- Diagnostyka kliniczna wystarczy (ew. ciałka wtrętowe)
- Likwidowanie choroby: osłona zmian? (maści, insektycydy), dobre warunki, szcze-pienie interwencyjne zdrowych, dezynfekcja 2% NaOH
- Szczepienie matek 1-2 m-cy przed wykotami pełnozjadliwym wirusem (skaryfikacja pod pachą – zlokalizowana zmiana) = mniejsze ryzyko epidemii u młodych, potem ja-gnięta szczepić po odsadzeniu
- Lub skaryfikacja żywym, atenuowanym zarazkiem
- Ludzie miejscowe zapalenia skóry, potem strupy i guzki o charakterze brodawek, rzadko powikłania, ale trwa to wiele tygodni, więc rękawiczki i higiena! (też przy szczepieniu)
Rodzaj: Leporipoxvirus
Wirus myksomatozy (załącznik 2)
Herpeswirus bydła typ 2
Herpeswirusowe zapalenie strzyków (mamillitis) bydła
Powoduje
- Zazwyczaj zakażenia bezobjawowe (cały świat)
- Czasem owrzodzenia strzyków (rzadziej skóry wymienia czy wtórne mastitis), bole-sne, ale ustępują
- Oraz w Afryce pseudo-guzowatą chorobę skóry bydła
Epidemiologia
- Zakażenia latentne
- Szerzy się przez udój, może owady
- Ale wrażliwy na środki dezynfekcyjne (jodofory zwłaszcza)
- Więc zwalczanie – higiena
Filed under: notatki