Cechy konstytucji jako ustawy zasadniczej

Cechy konstytucji jako ustawy zasadniczej

Konstytucja jest ustawą, bo uchwalana jest przez parlament. Jest ona aktem normatywnym i powszechnie obowiązującym. Cechy: szczególna treść, szczególna forma, szczególna moc prawna.

SZCZEGÓLNA TREŚĆ- polega na zakresie regulowanych przez nią materii i sposobie regulowania tych materii. Konstytucja reguluje całokształt kwestii ustrojowych państwa. Określa:
• ogólne zasady ustroju państwa
• ustrój naczelnych organów państwa, zakresu ich kompetencji i wzajemnych relacji
• podstawowych praw, wolności i obowiązków jednostki

Konstytucja z 2 kwietnia 1997r. składa się ze wstępu (preambuły) oraz 243 art. ujętych w 13 rozdziałów. Najobszerniejsze rozdziały poświecone są zasadom ustroju państwa, oraz wolnościom, prawom i obowiązkom człowieka.
Rozdział III: dotyczy źródeł prawa. Kolejne rozdziały dotyczą poszczególnych organów: Sejmu i Senatu, Prezydenta, RM i administracji rządowej, samorządu terytorialnego, sądów i trybunałów, organów kontroli państwowej i ochrony prawa. Rozdział X i XI dotyczy finansów publicznych oraz stanów nadzwyczajnych. Rozdział XII określa procedurę zmiany konstytucji i zawiera przepisy przejściowe i końcowe określające porządek wchodzenia w życie konstytucji.

SZCZEGÓLNA FORMA KONSTYTUCJI- polega na szczególnej nazwie jak również na szczególnym trybie powstawania.
Projekt konstytucji przygotowywany jest przez specjalne ciało polityczne pozostające poza systemem komisji parlamentarnych ( nadzwyczajna komisja, gremium polityków i ekspertów).
Uchwalenie konstytucji wymaga uzyskania szczególnej większości i szczególnego kworum. Niekiedy konstytucja musi zostać poddana pod referendum.

SZCZEGÓLNY TRYB ZMIANY- konieczne jest uchwalenie ustawy o zmianie konstytucji (ustawy konstytucyjnej). Odrębność proceduralna wyraża się w:
• ustanowieniu szczególnych wymogów większości i kworum, a czasem w ustanowieniu innych podmiotów w uchwalaniu poprawki konstytucyjnej
• ustanowieniu kilku procedur zmiany konstytucji
• ustanowieniu zakazu zmiany konstytucji w pewnych sytuacjach bądź okresach

Konstytucja może być zmieniona tylko szczególną ustawą uchwaloną (kwalifikowaną) większością głosów.

Niektóre konstytucje ustanawiają kilka procedur swojej zmiany. Najbardziej typowe jest odróżnienie zmiany konstytucji (wprowadzenie pojedynczych poprawek do tekstu- wyłącznie przez parlament) od rewizji konstytucji (zmiana o charakterze całościowym). Rewizja konstytucji może wymagać potwierdzenia w referendum.

W wielu krajach niedopuszczalna jest zmiana konstytucji w czasie obowiązywania stanu wyjątkowego lub wojennego.

Konstytucja z 2 kwietnia 1997r. – tryb zmiany konstytucji.
• projekt ustawy o zmianie konstytucji może przedłożyć prezydent, Senat lub grupa posłów licząca co najmniej 1\5 ustawowego składu Sejmu
• Ustawa o zmianie konstytucji musi zostać uchwalona przez Sejm (większością 2\3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów) i nie później niż w ciągu 60 dni przez senat (bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów). Konieczna jest zgoda obu izb
• Nie przewiduje się obligatoryjnego referendum konstytucyjnego. Zmiana konstytucji zostaje przyjęta jeżeli opowiedziała się z a nią większość głosujących.
• Prezydent ma obowiązek podpisania ustawy zmieniającej konstytucję (nie przysługuje mu prawo weta)
• Konstytucja nie może być zmieniona w czasie trwania stanu nadzwyczajnego (nie można w tym czasie wnosić projektów ustaw o zmianie konstytucji, a prace nad projektami już wniesionymi należy zawiesić)

SZCZEGÓLNA MOC PRAWNA- najwyższe miejsce w systemie norm prawa stanowionego.
• jest aktem najwyższym
• wszystkie inne akty normatywne muszą być z nią zgodne, nie mogą być sprzeczne.
Sprzeczność może przybierać:
- charakter materialny- takie ukształtowanie treści normy, że nie jest możliwe jednoczesne wykonanie tej normy i normy konstytucyjnej
- charakter proceduralny- przepis lub akt został wydany w sposób naruszający uregulowania konstytucyjne
- charakter kompetencyjny- gdy akt lub norma prawna została wydana przez podmiot, któremu konstytucja nie przyznała w tym zakresie kompetencji
• akty normatywne muszą przyjmować treści w jak najpełniejszy sposób urzeczywistniając postanowienia konstytucji

Comments are closed.