Struktura sądów

Struktura sądów

• Rodzaje sądów
- Sąd Najwyższy
- Sądy powszechne- sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów
- Sądy administracyjne
- Sady wojskowe

• Struktury sądów powszechnych
- trójszczeblowy charakter: sądy rejonowe, sądy okręgowe, sądy apelacyjne
- Sąd rejonowy
a) tworzony dla jednej lub większej liczby gmin lub dla części gminy
b) jest sądem I instancji
c) jego właściwość obejmuje sprawy karne i cywilne
d) wydział ksiąg wieczystych
e) sąd pracy
f) sąd gospodarczy
g) oraz sądy grodzkie- orzekanie w sprawach o wykroczenia oraz o wykroczenia i niektóre przestępstwa skarbowe. Organem II instancji jest wtedy wydział karny sądu rejonowego
- Sąd okręgowy
a) jest sądem odwoławczym w sprawach rozstrzyganych w I instancji przez sądy rejonowe
b) rozpoznaje w I instancji sprawy poważniejsze lub o charakterze bardziej skomplikowanym
c) podzielony jest na wydziały; cywilny karny, penitencjarny
d) w ramach tych sądów tworzy się sądy pracy, sąd ubezpieczeń społecznych, sąd gospodarczy
- Sąd apelacyjny
a) tworzone dla obszaru obejmującego kilka okręgów sądowych
b) są sądami II instancji- rozpatrują apelacje od orzeczeń sądów okręgowych
c) tworzy się tu wydziały: cywilny, karny, pracy i ubezpieczeń społecznych
d) w warszawskim sądzie działał też wydział lustracyjny

• Organy sądów Powszechnych
- Prezes (na szczeblu sądów okręgowych i sądów apelacyjnych)
- Organy samorządu sędziowskiego- zgromadzenie ogólne
- Kolegia

• Prezes Sądu powszechnego
- kieruje sądem i reprezentuje go na zewnątrz
- sprawuje nadzór administracyjny nad sądami niższymi
- prezesów powołuje i odwołuje minister sprawiedliwości
- kadencja 6 lat lub w sądach rejonowych 4lata

• Zgromadzenie Ogólne Sądu Powszechnego
- składa się ze wszystkich sędziów danego sądu
- w sądach okręgowych obejmuje też przedstawicieli sądów rejonowych
- zadania zgromadzenie ogólnego Sądów Powszechnych
a) przedstawienie KRD kandydatów na sędziów danego sądu
b) wybór kolegium
c) wysłuchanie informacji prezesa i kolegium
- składa się z 4-10 sędziów wybieranych przez zgromadzenie ogólne

• Sądy szczególne
a) sądy wojskowe
- wojskowe sądy garnizonowe- orzekają w I instancji, środki odwoławcze od ich orzeczeń i zarządzeń rozpoznają sądy okręgowe, są I instancją w sprawach najpoważniejszych, jako II instancja występuje wówczas Izba Wojskowa Sądu najwyższego
- wojskowe sądy okręgowe- są to sądy właściwe w sprawach o przestępstwa popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, a także w sprawach o niektóre przestępstwa popełnione przez cywilnych pracowników wojska oraz żołnierzy sił zbrojnych państw obcych- rozpoznaje się kasacje od orzeczeń wydanych w II instancji
- sędzią sądu wojskowego może być tylko oficer pełniący zawodową służbę stałą
- Organem samorządu sędziowskiego jest Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych obejmujące wszystkich sędziów tych sądów

b) sądy administracyjne
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Wojewódzkie sądy administracyjne
- sędziowie sądów administracyjnych powoływani są na czas nieoznaczony przez prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
- Zadania Sądów administracyjnych
a) kontrola działalności administracji publicznej
b) orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, inne postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej, a także na bezczynność organów we wskazanych sprawach
c) orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego, stanowiącego przez organy samorządu terytorialnego oraz przez terenowe organy administracji rządowej, a także skarg na inne akty organów samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej
d) rozstrzyganie sporów o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a także spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej

• Naczelny Sąd Administracyjny
- sprawuje nadzór nad działalnością sądów administracyjnych w zakresie orzekania
- zapewnia organizacyjne warunki tych sądów
- na czele Naczelnego Sądu Administracyjnego stoi prezes (6lat)
- organami samorządu sędziowskiego Naczelnego Sądu Administracyjnego są:
a) Zgromadzenie ogólne sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
b) Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego
- Naczelny Sąd Administracyjny dzieli się na trzy izby;
a) Finansową
b) Gospodarczą
c) Ogólnoadministracyjną
- na czele każdej izby stoi wiceprezes NSA powoływany i odwoływany przez Prezydenta
- Kompetencje (zadania) NSA
a) rozpoznaje skargi kasacyjne od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych
b) podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie wątpliwości prawnych
 na tle odpowiedniego przedłożenia przez skład NSA w związku rozpoznawaniem konkretnej sprawy
 na wniosek prezesa NSA, prokuratora generalnego, bądź Rzecznika Praw Obywatelskich
c) uchwały podejmowane są w składzie 7 sędziów NSA

• Sąd Najwyższy
- zadania Sądu Najwyższego
a) sprawowanie nadzoru orzeczniczego nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych
b) rozpoznawanie środków odwoławczych od orzeczeń sądowych- jeżeli chodzi o sądy powszechne jest to tylko rozpoznawanie kasacji, natomiast w sprawach wojskowych SN orzeka także jako sąd II instancji
c) podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne budzące wątpliwości bądź rozbieżności w orzecznictwie SN, sądów powszechnych lub sądów wojskowych
d) orzeka o ważności wyborów i referendów
e) opiniuje projekty ustaw i innych aktów normatywnych
- Sąd Najwyższy dzieli się na 4 izby;
a) Cywilną
b) Karną
c) Wojskową
d) Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
- w Izbie działa zgromadzenie sędziów Izby jako organ samorządu sędziowskiego
- na czele stoi pierwszy prezes Sądu Najwyższego
- organami samorządu sędziowskiego są;
a) Zgromadzenie ogólne
b) Kolegium Sądu Najwyższego

• Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
- powoływany na 6- letnią kadencję
- sprawuje całokształt administracyjnego kierownictwa pracą Sądu
- jest z urzędu przewodniczącym Trybunału Stanu oraz członkiem Krajowej Rady Sądownictwa

Comments are closed.