DŁUG I ODPOWIEDZIALNOŚĆ - ZOBOWIĄZANIE

DŁUG I ODPOWIEDZIALNOŚĆ - ZOBOWIĄZANIE

Pojęcie

Ujemne następstwa prawne, przewidziane dla jakiegoś podmiotu w związku ze ziszczeniem się pewnych zdarzeń kwalifikowanych negatywnie przez system prawny. (niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania przez dłużnika)

Dłużnik zobowiązany jest naprawić wierzycielowi wynikłą szkodę

System prawny przewiduje rozmaite sposoby przymusowego zaspokojenia interesu wierzyciela (sankcję za niedopełnienie obowiązku prawnego pierwotnego lub następczego). Chodzi tu o węższe pojęcie odpowiedzialności, której korelatem jest uprawnienie do zastosowania przymusu dla zaspokojenia wierzyciela.

Dług polega na powinności spełnienia określonego świadczenia na rzecz wierzyciela. Odpowiedzialność w tym znaczeniu to dopuszczalność stosowania przymusu (przez odpowiednie organy państwowe)

Odpowiedzialność osobista

Przymus zmierzający do zaspokojenia interesów wierzyciela realizują organy państwowe na podstawie orzeczenia sądowego lub innego kompetentnego organu.

Sposoby realizacji przymusu:
a) Postępowanie egzekucyjne- polega na przymusowym odebraniu pieniędzy lub określonych przedmiotów od dłużnika albo na ich sprzedaży w celu uzyskania potrzebnych na zaspokojenie wierzyciela środków, jak również na przejęciu innych praw majątkowych przysługujących dłużnikowi
b) Polskie prawo egzekucyjne przewiduje sankcję grzywny- zamiennej w razie jej niezapłacenia – jedynie w przypadkach gdy dłużnik wzbrania się wykonać świadczenie
c) Wyjątkowo- sam wierzyciel może bezpośrednio stosować pewne formy przymusu wobec dłużnika z pominięciem organów państwowych- instytucja potrącenia wierzytelności w okolicznościach wskazanych w ustawie
d) Niekiedy dla zaspokojenia wierzyciela wystarczy wydanie odpowiedniego orzeczenia (orzeczenia zastępujące oświadczenie woli dłużnika, w przypadkach gdy dłużnik jest zobowiązany do jego złożenia

Odpowiedzialność osobista- Dłużnik i tylko dłużnik ponosi odpowiedzialność majątkową za swój dług. Odpowiada on całym swoim majątkiem, jaki ma w chwili prowadzenia przeciwko niemu egzekucji.
Zobowiązania niezupełne (naturalne)

Dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za swój dług. Wierzycielowi nie przysługuje kompetencja do zwrócenia się do sądu lub do innego właściwego organu o wydanie orzeczenia nakazującego dłużnikowi wykonanie świadczenia. Jeżeli dłużnik sam wykona świadczenie to nie może następnie żądać zwrotu spełnionego świadczenia. Świadczenie należy uznać za prawnie należne.

Do zobowiązań niezupełnych należą:
a) zobowiązania, w których roszczenie wierzyciela uległo przedawnieniu
b) zobowiązania które wynikają z gry lub zakładu z wyłączeniem gier lub zakładów zarządzonych lub zatwierdzonych przez właściwe organy państwowe, jak również z gier zakazanych albo nierzetelnych

Ograniczona odpowiedzialność osobista

Dwie postacie:
a) pierwsza polega na tym, że dłużnik odpowiada określoną częścią swojego majątku. Wierzyciel może w takim wypadku zaspokoić się w drodze egzekucji tylko z przedmiotów objętych wydzieloną częścią majątku. Jeżeli nie wystarczy ona na pokrycie wierzytelności, wierzytelność ta nie może zostać zaspokojona ,
przykład: do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku (odpowiada tym co uzyskał w drodze dziedziczenia)

b) drugi sposób polega na wskazaniu maksymalnej wartości jaka może być uzyskana z majątku osoby odpowiedzialnej. Wartości tej można dochodzić z całego majątku dłużnika. Jeżeli wysokość odpowiedzialności jest niższa od wysokości długu, to wierzyciel nie uzyska pełnego zaspokojenia swojej wierzytelności,
Przykład:. w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku

Odpowiedzialność rzeczowa

Polega na tym, że wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności z wartości jaką stanowi indywidualnie oznaczona rzecz. Odpowiedzialność tę ponosi każdoczesny właściciel rzeczy, którym nie musi być dłużnik. Uprawnienie dłużnika ma charakter bezwzględny.
Wierzyciel w toku egzekucji uzyskuje pierwszeństwo zaspokojenia swojej wierzytelności przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy obciążonej.
Odpowiedzialność tego typu powstaje w razie obciążenia rzeczy hipoteką, zastawem lub prawem dożywocia.

Zbycie rzeczy obciążonej przez dłużnika nie zmniejsza uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia się z niej. Ten sam dłużnik może odpowiadać zarówno osobiście jak i rzeczowo.

Comments are closed.