PRZEDWANIENIE I TERMINY ZAWITE

PRZEDWANIENIE I TERMINY ZAWITE

Dawność – wszystkie instytucje prawa cywilnego, określające skutki prawne będące następstwem niewykonywania uprawnień przez czas określony w ustawie.
Należą do dawności:
- zasiedzenie ( instytucja prawa rzeczowego art. 172-176 kc )
- przemilczenie ( instytucja prawa rzeczowego )
- przedawnienie ( charakter ogólny, art. 117 – 123 kc )
- terminy zawite ( charakter ogólny )

Jak wynika z art. 117§1 przedawnieniu ulegają tylko roszczenia majątkowe, chyba, że ustawa stanowi inaczej.
Wyjątkami są roszczenia nie ulęgające przedawnieniu ( roszczenie o zniesienie współwłasności z art. 220kc i roszczenia windykacyjne i posesoryjne z art. 223 KC oraz te które ulegają wygaśnięciu – o przywrócenie stanu poprzedniego czy wstrzymanie budowy )
Art. 117§2 wprowadza zasadę, że zarzut przedawnienia uwzględnia się na wniosek uprawnionego a nie z urzędu. Po upływie terminu uprawniony może uchylić się od zaspokojenia roszczenia.
Ustawodawca dał także prawo dłużnikowi do zrzeczenia się uprawnienia wynikającego z przedawnienia. Oświadczenie takie dłużnik może złożyć dopiero po upływie tego terminu, złożone wcześniej jest nieważne.

Terminy przedawnienia – art. 117 KC
Terminy te są terminami ogólnymi, terminy szczególne są przewidziane w rożnych przepisach normujących określone stosunki prawne.
10 lat – ogólny termin przedawnienia
3 lata – termin przedawnia dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z prowadzeniem
działalności gospodarczej

Terminy te nie mogą być przedłużane ani skracane przez czynność prawną – art. 118 KC

Bieg terminów przedawnienia:
Wyróżniamy tu:
1) początek
2) zakłócenia – zawieszenia, przerwania
3) określenie końca terminu przedawniania

Wg art. 120§1 KC - Bieg przedawniani rozpoczyna się od dnia w którym roszczenia stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność zależy od dokonania jakiś czynności prawnych, bieg terminu rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Przy roszczeniach o zaniechanie stosuje się zasadę, że bieg terminu przedawnia rozpoczyna się od dnia w którym obowiązany do zaniechania nie zastosował się do treści roszczenia ( art. 120§2 KC )

Zawieszenie biegu przedawniania – art. 121 KC
( w przypadku rozpoczętego lub w ogóle się nie zaczyna )
1) co do roszczeń dzieci przeciwko rodzicom – zawieszenie przez czas trwania władzy rodzicielskiej
2) co do roszczeń przysługujących osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli
3) co do roszczeń które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa
4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie mógł ich dochodzić przed sądem lub odpowiednim organem – przez czas trwania przeszkody.

Przerwanie biegu przedawnienia – art. 123 KC

Przerywa bieg przedawnienia każda czynność:
1) przed sądem, innym organem powołanym do rozpatrywania lub egzekwowania spraw oraz przed sądem polubownym.
Nie stanowi czynności przed sądem wezwanie wierzyciela do zapłaty. Czynność przed sądem lub organem ma zmierzać do dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Czynność ma zmierzać bezpośrednio do dochodzenia roszczenia a nie do przygotowania roszczenia ( np. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ). Czynności mają być powzięte przed właściwym organem lub sądem, przed niewłaściwym nie powodują przerwania. Czynności muszą być skierowane przeciwko właściwej osobie
2) bieg przedawnienia zostaje przerwany przez uznanie roszczenia przez osobę przeciwko której roszczenie przysługuje

Po każdym przerwaniu przedawnianie biegnie na nowo. – art. 124 KC
W przypadku dokonania przerwania biegu przedawniania poprzez czynności przed sądem lub innym uprawnionym organem, bieg przedawnienia nie biegnie na nowo do momentu zakończenia postępowania przed sądem lub organem ( art. 124 KC )

Zakończenie biegu przedawniania oblicza się wg przepisów KC o terminach ( art. 110 i n. KC )

Terminy zawite –
wyróżniamy:
- prekluzję sądową – obejmującą terminy dla dochodzenia praw przed sądem lub innym powołanym do tego organem
- prekluzję pozasądową – określającą granice czasowe dla dokonania czynności materialnoprawnych

Termin zawity jest to termin ograniczający w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną realizację prawa podmiotowych, jeżeli bezskuteczny ich upływ powoduje wygaśnięcie prawa.

Zasady Współżycia Społecznego – termin ten zastąpił przedwojenne terminy takie jak: względy słuszności, dobre obyczaje, ważne powody, zasady uczciwego obrotu. Termin ten określa normy pozaprawne, są to normy moralne. Stanowią one kryterium wzajemnych zachowań. W prawie cywilnym są wprowadzone jako klauzule generalne.
Są to normy społeczne, których przestrzeganie jest obowiązkiem obywatelskim i które mają znaczenie ogólne dla wszystkich rodzajów stosunków społecznych. Reguły postępowania ludzkiego

Comments are closed.