Teorie powstania państwa/Koncepcje państwa
Teorie powstania państwa/Koncepcje państwa
umowy społecznej – według tej teorii państwo jest wynikiem umowy między obywatelami, suwerenem w takim państwie jest lud. (Thomas Hobbes, Jan Jakub Rousseau)
społecznością naturalną - państwo jest społecznością naturalną, gdyż jednostka ludzka musi żyć we wspólnocie politycznej, aby nie tylko zaspokoić wszystkie swe potrzeby, ale by rozwinąć swe człowieczeństwo
Państwo jest społecznością naturalną w tym sensie, że rodziny, rody, społeczności sąsiedzkie – grupy nie są w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb człowieka. Poza nimi musi istnieć wspólnota, która zabezpiecza dobro ogółu, dobro wspólne, dobro wszystkich mniejszych wspólnot. Arystoteles
teologiczna - jej twórcą był św. Augustyn, który twierdził, że władza pochodzi od Boga, a państwo na ziemi powinno wzorować się na państwie niebieskim. Teorię tę zmodyfikował św. Tomasz z Akwinu: władza pochodzi od Boga, ale sposób rządzenia jest wymysłem człowieka, bo państwa nie są doskonałe.
patriarchalna - twórcą tej doktryny jest Robert Filmer, obrońca absolutyzmu królewskiego. Głosiła ona, że państwo powstało z rodziny, która stopniowo się rozrosła. Widziała więc źródło panowania królewskiego we władzy ojca nad członkami rodziny.
patrymonialna - według niej u źródeł powstania władzy państwowej leży własność ziemi. Władza państwowa wywodzi się z prawa własności do ziemi.
podboju- zakłada, że państwa powstają w wyniku podbijana słabszych plemion przez plemiona silniejsze, w ten sposób za pomocą podbojów powiększa się terytorium państwa. Sformułowana została w XIX w. przez Ludwika Gumplowicza.
marksistowska (bazy i nadbudowy), teoria procesu rozwarstwienia klasowego – państwo jest formacją, która istnieje wyłącznie w społeczeństwach klasowych; powstaje, by bronić klas panujących przed klasami podporządkowanymi, wyzyskiwanymi, stać na straży nierówności społecznych i chronić stan posiadania klas dominujących; autorami tej koncepcji są Karol Marks i Fryderyk Engels
teorie psychologiczne i socjologiczne – przykłady:
psychologistyczna - twórcą był Leon Petrażycki: państwo to najlepsza forma zaspokajania potrzeb psychicznych - bezpieczeństwa, afiliacji, dominacji.
solidarystyczna - twórcą był Émile Durkheim: państwo powstało jako forma solidarnego dzielenia się obowiązkami.
Filed under: notatki