HUME (EPISTEMOLOGIA, - KRYTYKA POJĘCIA SUBSTANCJI ORAZ PRZYCZYNOWOŚCI)

HUME (EPISTEMOLOGIA, - KRYTYKA POJĘCIA SUBSTANCJI ORAZ PRZYCZYNOWOŚCI)
HUME był to z pochodzenia szkot. Pochodził ze średniozamożnej rodziny ziemiańskiej. Szkołę ukończył w Edynburgu. Śmiałe poglądy zamknęły mu drogę uniwersytecką. Pracował jako bibliotekarz. Posiadał wykształcenie historyczne, polityczne i ekonomiczne. Hume głosił, że idee pochodzą z wrażeń. Wrażenia są pierwowzorami, a idee tylko ich kopiami wytwarzanymi przez umysł. Wrażenia są środkiem poznania rzeczywistości i sprawdzianami prawdziwości idei, które mają wartość poznania tylko rzeczy, o ile wiernie kopiują wrażenia. Twierdził, że idee pozostają w ściśle określonym porządku i panuje między nimi związek tak zwany związek asocjacyjny. Udoskonalił teorię kojarzenia idei i sformułował prawa kojarzenia: kojarzenie na zasadzie podobieństwa czasowej i przestrzennej styczności oraz związku przyczynowego. Hume wydzielił właściwe zagadnienia teorii poznania. KRYTYKA POJĘCIA PRZYCZYNOWOŚCI – Związek do którego odwołujemy się w rozumowaniu empirycznym jest zawsze ten sam – jest to związek przyczynowy: wychodzimy w nim poza stwierdzone fakty i szukamy przyczyn lub skutków. Kulminacyjnym pytaniem Humea było czy związek przyczynowy jest związkiem koniecznym. Stwierdził, że znajomości przyczyn nie da się wydedukować znajomości skutku. Przyczyna jest rzeczą jedną, a skutek drugą. O rzeczywistości możemy twierdzić tylko na podstawie doświadczenia, więc związek przyczynowy nie jest związkiem koniecznym. Związku przyczynowego nie poznajemy empirycznie. Doświadczenie informuje o stałym następstwie faktów, ale nie poucza, , że jeden fakt wynika z drugiego. Teza Humea to, to że jeżeli mamy się trzymać doświadczeń to musimy wyrzec się związków przyczynowych i zająć się ustalaniem stałych następstw. Hume pytał również: dlaczego, choć nie mamy do tego podstaw uznajemy związki przyczynowe? Odp brzmiała: czynimy to dlatego, że opieramy się na dawniej zebranym doświadczeniu i przenosimy to na przyszłość. Wnioski z przyczyny o skutku nie są rzeczą rozumowania, są rzeczą przyzwyczajenia. Właściwa podstawa wniosku jest nieobiektywna lecz subiektywna i jest uczuciowa nie pojęciowa. Wnioskowanie jest aktem wiary, a nie wiedzy. Poszukiwanie wniosków przyczynowych jest instynktem, który nam dała natura, ale nie dała zrozumienia. Instynkt nie jest poznaniem. Z tego wynika, że zasada przyczynowości nie jest odpowiednią podstawą poznania rzeczywistości. KRYTYKA POJĘCIA SUBSTANCJI – Była ona analogiczna do krytyki przyczynowości: wyjaśniała, że przyjmując istnienie substancji wykraczamy poza fakty, a czynimy to za pomocą wniosku, który nie jest uzasadniony, ani przez analizę pojęć, ani przez stwierdzone fakty. Działa tu nie rozum i nie doświadczenie lecz wyobraźnia i instynkt. Hume usunął pojęcie substancji z fizyki i psychologii gdyż doszedł do wniosku, że jak nie ma podstawy do przyjmowania substancji materialnych, tak też nie ma do przyjmowania duchowych.

Comments are closed.