CEWKA MOCZOWA. - PATOLOGIA UKŁADU MOCZOWEGO

. CEWKA MOCZOWA. - PATOLOGIA UKŁADU MOCZOWEGO

• Kamienie – schodzenie kamienia z pęcherza (rodzenie) może powodować stan zapalny, zastój moczu, cofanie się moczu i martwicę liniową.
• Pasożyty – zabłąkane.
• Zwężenie cewki moczowej poprzez: kamienie, uciski z zewnątrz – nowotwory, blizny pozapalne.
• Zapalenie – uretheritis; u zwierząt prawie wcale nie ma znaczenia i najczęściej łączy się z zapaleniem pęcherza moczowego.

DWUPŁCIOWOŚĆ (OBOJNACTWO) – HERMAPHRODITISMUS.

DWUPŁCIOWOŚĆ (OBOJNACTWO) – HERMAPHRODITISMUS.

U zwierząt jest to wyrok, nie może iść do reprodukcji nawet po zabiegu. Jest to obecność narządów I, II i III rzędowych męskich i żeńskich w jednym organizmie. Przyczyną są zaburzenia hormonalne.
Dzielimy do na hermafrodytyzm:
- prawdziwy – h.verus;
- rzekomy – h.spurius s. pseudohermaphroditismus.
• H.verus.
Obugonadalny (determinujący) – ambigonadalis s. glandularis. Obojnak prawdziwy to rzadkość i dotyczy gł. świń i bydła. Posiada wtedy jądra i jajniki w jednym organizmie lub twór pośredni jajniko-jądro (hybryda, ovariotestis). Prawdziwy hermafrodyta, gdy ma po obu stronach jajnik i jądro bądź jajniko-jądro – bilateralis. Po jednej stronie jądro, po drugiej jajnik – unilateralis. Naprzemienne ułożenie – alternans.
Gdy jest przewaga hormonów żeńskich, to narządy typu żeńskiego będą lepiej rozwinięte i na odwrót.
• Pseudohermaphroditismus.
Może być dwojakiego rodzaju:
- męskiego – p.testicularis – po obu stronach są prawidłowe jądra, ale narządy płciowe zewnętrzne bardziej przypominają kobietę; jądro decyduje o płci;
- żeńskiego – p.ovarialis – są prawidłowe jajniki → płeć żeńska, a zewnętrzne narządy płciowe bardziej męskie. Chodzi gł. o uszkodzenie nadnerczy – nastąpiła androgenizacja i płeć żeńska została zachwiana.

JĄDRA - UKŁAD ROZRODCZY MĘSKI

JĄDRA - UKŁAD ROZRODCZY MĘSKI
Zaburzenia rozwojowe.
• Wnętrostwo – cryptorchismus.
Jądra nie zstąpiły do worka mosznowego. Są zwierzęta, u których jądra są w jamie brzusznej i tylko w okresie godowym schodzą, np. jelenie.
- jądro może być zatrzymane w jamie brzusznej – c.abdominalis uni- vel bilateralis;
- lub w kanale pachwinowym – c.inguinales uni- vel bilateralis.
Jądra nie rozwinęły się prawidłowo, ze względu na temperaturę w jamie brzusznej. Dochodzi do zahamowania spermatogenezy. Jest jeszcze problem z krezką, która jest za długa i może dojść do skrętu jądra → martwica.
Zatrzymanie jądra jest punktem wyjścia dla nowotworów; potworniaki.
• Przemieszczenie jądra – ectopia testis.
Jest to zawędrowanie jądra do miejsca, gdzie nigdy nie powinno trafić, np. pod skórę, do canalis femoralis, do pachwiny.
• Mnogość jąder – anorchidia (brak), trinorchidia (trzy).
• Niedorozwój jąder – hipoplasia testis.
Brak kanalików nasiennych, wielkość zmniejszona do ¼ jądra, jądro jest krótkie, miękkie; osobnik całkowicie nie nadaje się do rozmnażania.
• Zaburzenia przewodów wyprowadzających Wolffa.
Brak jakiegokolwiek odcinka najądrza, nasieniowodu; następuje gromadzenie się spermy w jądrze i powstaje torbiel.

Zmiany zwyrodnieniowe.
Wiele elementów decyduje o zmianach zachodzących w jądrach. Do nich zaliczymy uraz mechaniczny, zaburzenia w krążeniu, czynniki dietetyczne, jak brak wit. E, niedobór cynku. Inne przyczyny: choroby zakaźne, działanie czynników chemicznych, np. metali ciężkich (kadm, ołów), naświetlenie (promienie RTG, jonizujące), czynniki klimatyczne. Większość tych czynników działa podstępnie, w niskich dawkach i po kilku miesiącach są efekty, gł. jako bezpłodność. Pewne czynniki mogą działać teratogennie na plemniki – zaburzenia genetyczne.
Rozpoznanie zmian zwyrodnieniowych jąder nie jest możliwe makroskopowo. Dopiero pobranie wycinka do badania histologicznego daje obraz - zwyrodnienie wodniczkowe, zanik nabłonka płciowego → atrofia jądra, przerost tkanki łącznej, tzw. zwłóknienie jądra – fibrosis testis.
Drugą zmianą – pozapalną, jest calcificatio testis, związane np. z długotrwałym zastojem krążenia. Wszystko to prowadzi do powstania ogniska zwapnienia, a z czasem całego jądra – zjawisko nieodwracalne. Jądro na przekroju usiane jest plamkami żółto-białymi, twardej konsystencji, powodującymi chrzęst przy krojeniu. Histologicznie kanaliki nasienne są rozszerzone, a w ich świetle są depozyty wapnia z obumarłymi komórkami płciowymi, plemnikami. Często dodatkowo jądro jest otoczone tkanką łączną.
Zaburzenia w krążeniu.
Torsio funiculi spermatici – skręt powrózka nasiennego (np. gdy canalis inguinalis jest za szeroki), następuje zastój krwi, jądro jest powiększone, obrzękłe, ciemnoczerwone. Jeżeli proces nie ustąpi, to jest wzrost podścieliska łącznotkankowego i stwardnienie jąder – fibrosis testis. Gdy tętnice zostaną gwałtownie zamknięte – zawał, czyli martwica jądra (łączy się to z rozrostem tkanki łącznej włóknistej).

Zapalenia jądra – orchitis (gr.).
Towarzyszy najczęściej zapaleniu najądrzy (epididymialis). Bliskość obu tych struktur powoduje częste przechodzenie stanu zapalnego z jednej na drugą. Zapalenie jest zależne od drogi – z krwią, drogą wstępującą – nasieniowody, uraz, zranienie skóry – mechanizm zewnętrzny.
W zależności od czasu i obrazu choroby mamy:
- zapalenie ostre – jeżeli nie trwa długo, może się wycofać lub przejść w
- chroniczne – długotrwały stan zapalny o niekorzystnych skutkach.
• O.haemorrhagica.
Dotyczy samego jądra, gł. przez uraz, wynaczynienie krwi, naciek komórkowy. Jądro przybiera barwę czerwoną. Rzadko spotykane.
• O. et e.purulenta.
Dotyczy jądra i najądrza. Częściej spotykane. Przyczyna to gronkowce, paciorkowce, E.coli. U zwierząt gł. czynnikiem jest Salmonella abortus equi i wirusowe ronienie spowodowane wirusem tętnic u koni. U owiec i kóz – Pasteurella pseudotuberculosis, u buhajów – Brucella abortus bovis (gł. choroba jąder u zwierząt). Może przejść ze zwierzęcia na człowieka. Prawie wszystkie zwierzęta chorują na brucelozę, ale gł. buhaje. Polska jest wolna serologicznie od brucelozy, ale może się pojawić. Bruceloza ma formę:
- ostrą;
Charakteryzuje się wysiękiem. Do cavum vaginale jądra dostaje się wysięk surowiczo-ropny, później dołączają nitki włóknika, odkładające się także na osłonkach jądrowych, co prowadzi do zapalenia osłonek jądrowych – periorchitis. W jądrze pojawiają się najpierw rozsiane, później zlane ogniska martwicy. Zlanie się tej martwicy powoduje, że jądro jest niefunkcjonalne – może otoczyć się tkanką łączną, masy serowaciałe wapnieją.
- przewlekłą.
Od początku w jądrze rozwijają się ziarniniaki zapalne podobne do gruźlicy – brucellomatoma – rozpoznawane tylko histologicznie, bo makroskopowo są identyczne. Podobne zmiany u mężczyzn, co łączy się z bezpłodnością.
U innych samców jest podobnie:
- u świń bardziej charakter martwicowy bez ziarniniaków,
- u tryka, kozła dominuje proces ziarniniakowy; badania serologiczne, bakteryjne mogą być ujemne – trzeba przeprowadzić badanie histologiczne,
- u buhaja dodatkowy problem narasta z możliwością pomylenia tej choroby z martwicą ogniskową rozsianą jąder – necrosis nodosa multiplex testiculorum. Diagnostykę różnicową opieramy na badaniu histologicznym – charakterystyczny wygląd – liczne serowate, żółte lub białe ogniska, najczęściej o układzie koncentrycznym (nie spotyka się tego obrazu ani przy gruźlicy ani przy brucelozie), wokół może być naciek zapalny lub otoczone tkanką łączną.
• Gruźlica jąder.
Częściej najądrza niż jąder. Prątek wędruje tam droga krwi. Typowy obraz – gruzełki serowaciejące i wapniejące. Wokół nich ognisko rozmiękania wypełnione serowatą masą. Badanie bakteryjne i histologiczne. W jądrach jest obraz podobny – ogniska prosówkowe o tendencji do serowacenia i wapnienia.
W postaci przewlekłej jest to gruźlica z charakterystycznymi serowatymi ogniskami o układzie promienistym.

Torbiele.
Struktura torbowata, wypełniona masą. Najczęściej spowodowana zastojem spermy – spermatocoele. Długotrwały zastój nasienia powoduje powstanie torbieli. Narząd taki ulega uwstecznieniu.
Jeżeli te zmiany w torbieli nie są tak bardzo zbite, są bardziej galaretowate mówimy o gelatocoele. Taki obraz mamy przy zamkniętych lub uwstecznionych przewodach wyprowadzających nasienie. Zastój nasienia może też mieć inną przyczynę – mechaniczne zmiażdżenia dróg wyprowadzających, uraz nasieniowodów, stan zapalny, wady wrodzone (brak przewodów Wolffa). Zwyrodnienie jest nieuniknione – torbiele, różne zwyrodnienia, zanik komórek i jądro zanika.

Nowotwory jądra.
• Seminoma.
Wywodzi się z komórek podstawowych produkujących plemniki. Nowotwór złośliwy, którego rozpoznanie kwalifikuje do kastracji. Rozpoznanie tylko histologiczne.
• Sertolioma.
Z komórek przypodstawnych Sertoliego o kształcie trójkąta. Nowotwór produkujący hormony estrogenne i łatwo rozpoznać, bo dochodzi do feminizacji samców – rozrost gruczołów mlekowych, zanikają jądra, następują zmiany na skórze pod wpływem wzrostu estrogenów, rogowacenie skóry – acanthosis, wypadanie włosów – alopecio, nadmierne przebarwienie skóry – hiperpigmentatio, przerost gruczołów sutkowych – gynaecomastia. Pozostawienie go prowadzi do śmierci.
• Leydigoma.
Wywodzi się z komórek Leydiga – komórek śródmiąższowych jądra. Nie jest złośliwy, z wyjątkiem koni, gdzie daje przerzuty. Jest żółty, bo ma dużo lipidów.
Rzadsze są nowotwory wywodzące się z tkanki łącznej.
• Włókniak.
• Tłuszczak.
• Mięśniak gładkokomórkowy.
• Potworniak (teratoma, -ta).
Jest to wymieszanie się dwóch lub więcej listków zarodkowych razem. Jest więc wymieszanymi: tkanką łączną, chrzęstną, kostną. Jeżeli te tkanki są w miarę luźno ułożone, to jest to torbiel skórzasta – cystis dermoidalis (bo przeważa skóra), jak zbita to teratoma solidum. Takie potworniaki mogą szybko ulegać zezłośliwieniu i dawać teratoma malignum.
• Może czasem wystąpić guz Stichera – dotyczy błon śluzowych kanalików rozrodczych, wywołany przez wirus przenoszony drogą płciową.

NASIENIOWODY

NASIENIOWODY
• Gruźlica.
Łatwa do rozpoznania. Nasieniowód gruby, 3-4 cm. Przechodzi z narządów wyżej leżących – jąder, najądrzy. Jego światło się zaciska, przybiera wężykowaty kształt, jest powykrzywiany.
• Zapalenie ropne.
W nasieniowodach obecny wysięk ropny. Z najądrzy, jąder, pęcherzyków nasiennych

OSŁONKI JĄDROWE

OSŁONKI JĄDROWE
• Zapalenie – periorchitis.
Stan, gdy ulegają zakażeniu z jądra albo jamy otrzewnowej i przenosi się drogą hematogenną na osłonki jądrowe. Typy zapalenia:
- surowicze,
- ropne,
- włóknikowe,
- wrzodziejące,
- p.tuberculosa – spotkać możemy przy gruźlicy typu perlicy; przedostanie się prątków – powstają drobne gruzełki o charakterze pereł, które serowacieją lub wapnieją; rozpoznanie mikroskopowe,
- p.actinomyotica – proces przenosi się ze skóry na osłonki jądrowe w postaci ziarniniaków.

PROSTATA - STERCZ

PROSTATA - STERCZ
Przerost prostaty - hypertrophia prostatae.
Jest to powiększenie niezapalne gruczołu, polegające na rozplemie nabłonka, a także podścieliska, czyli zrębu. Nie jest synonimem gruczolaka, a może jedynie w niego przejść, a ten z kolei w gruczolakoraka. Gruczoł się powiększa, jego powierzchnia robi się guzowata, nierówna, twarda. Schorzenie gł. u psów i kotów w starszym wieku. Rozpoznanie kliniczne jest możliwe, bo przy rozroście u ludzi uciska na cewkę moczową i z czasem pojawia się bezmocz. U zwierząt gruczoł rozrasta się w kierunku prostnicy – zatrzymanie defekacji lub upośledzenie, a później dopiero uciska na cewkę.
Rozpoznanie kliniczne możliwe przez badanie krwi:
- PSA – prostatae special antygen – jego wzrost oznacza przerost;
- APh – acid phosphatase; fosfataza kwaśna; wzrost przy przeroście.
Przyczyny nie są jasne. Uważa się, że z wiekiem spada poziom testosteronu, to powoduje wzrost estrogenów i to stymuluje prostatę do rozrostu. Nie wszyscy podzielają tą teorię, bo zdarzają się przypadki u młodych. Twierdzą, że zanik nabłonka płciowego powoduje odblokowanie hormonów androgennych, co stymuluje ją do rozrostu.
Zmiany mogą prowadzić do raka – śmierć.
Ucisk na cewkę, nawet przy braku nowotworu, powoduje zmiany (przerost, gromadzenie się moczu, wodonercze – śmierć).
Sertolioma – powoduje metaplastyczny przerost nabłonka prostaty. Jest to wynik estrogenizacji nabłonka prostaty. Kończy się to najczęściej ropnym zapaleniem prostaty – prostatitis purulenta.
Wysięk prowadzi do zamknięcia dróg wyprowadzających mocz, czego konsekwencją jest mocznica.
Zapalenie prostaty – prostatitis.
U zwierząt częste zjawisko, a proces zapalny przychodzi różnymi drogami – z otoczenia, otrzewnej, drogą naczyń krwionośnych, limfatycznych, drogą ciągłości (układ moczowy, nasieniowód). Najczęściej jest to zakażenie bakteryjne – gronkowce, paciorkowce, E.coli. W zależności od rodzaju bakterii mamy dane zapalenie, gł. ropne lub nieżytowo-ropne. Gruczoł jest powiększony, obrzękły, wypełniony masami ropnymi, złuszczonymi nabłonkami, co nie jest proste do rozpoznania, bo na przekroju też jest mleczny. Najlepiej badanie histologiczne.
Najczęściej chorują psy. Tak powstałe ropnie w sterczu rosną, powiększają się i mogą przebijać albo do jamy otrzewnowej (zapalenie otrzewnej) lub do odbytnicy (ropa wychodzi na zewnątrz).
Może dojść do zapalenia wsierdzia.
Gruźlica prostaty gł. u bydła w postaci serowaciejących i wapniejących gruzełków.

Nowotwory.
Po przeroście prostaty gł.:
- adenoma i adenocarcinoma,
- włókniak,
- mięśniak gładkokomórkowy,
- mięsak.

Zaburzenia rozwojowe. - PRĄCIE

Zaburzenia rozwojowe. - PRĄCIE

• Microphallica – jest to wynik kastracji przed dojrzewaniem lub niedorozwoju – infantylizmu; po okresie dojrzewania nie występuje.
• Hypospadia – spodziectwo.
Niezamkniecie się rynienki cewki moczowej do końca. Mocz nie dostaje się na zewnątrz, tylko np. w połowie i wypływa na zewnątrz w nieodpowiednim miejscu. W tym miejscu drażni powodując ubytki i nadżerki.
• Brak zgięcia esowatego.
• Przetrwanie wędzidełka napletkowego.
• Niedrożność ujścia napletka, co powoduje, że mocz gromadzi się w napletku dając ropowicę napletka.
• Zdwojenie prącia – diphallia.
• Zgięcie ku tyłowi – retroflexio penis

Inne zaburzenia: PRĄCIE

Inne zaburzenia: PRĄCIE

1. Stulejka – phimosis – napletek bardzo szczelnie zakrywa prącie i nie wysuwa się, np. przy zapaleniu, obrzęku napletka, bliznach. Na początku w wolnej przestrzeni gromadzi się mocz, później wstecznie w pęcherzu i miedniczkach nerkowych → mocznica. Powoduje to zaburzenia w kopulacji – impotentia coenudi – zdolny do rozpłodu, ale struktura anatomiczna napletka mu na to nie pozwala.
2. Załupka – paraphimosis – przeciwieństwo stulejki, napletek zsunął się z żołędzi i nie okrywa jej. Jest narażona na zastój krwi, zakażenie bakteryjne, zgorzel, martwicę. Zgorzel musi być usunięta przez ziarninę i może się to skończyć:
- stwardnieniem napletka i/lub prącia (induratio preputii et/vel penis);
- u osobników nerwowych może być złamanie prącia (rozdarcie tunica alba lub tunica dartos); skutki są złe – towarzyszy krwotok, organizacja przez tkankę łączną, blizna może mieć niekorzystny rozwój – kształt wężykowaty, co utrudnia akt płciowy.
3. Prolapsus penis – wypadanie i porażenie prącia. Prącie nie może wrócić na swoje miejsce, np. przy porażeniu n.pudendum - przy zatruciach, chorobach zakaźnych, np. wirusowym zapaleniu płuc. Czynniki nienerwowe też są możliwe. Skutki – zastój krwi, zgorzel, martwica, wzrost tkanki łącznej, czyli stwardnienie. Efektem tego jest tzw. mocne stwardnienie ze zgrubieniem – elephantiasis penis.
4. W worku napletkowym mogą gromadzić się inne elementy, np. własna wydzielina (mastka), wysycanie się soli mineralnych – fosforanów, moczanów – kamienie worka napletkowego. Oprócz tego ciała obce z zewnątrz – piasek, trawy – mogą drażnić błonę śluzową i prowadzić do zapalenia napletka i prącia. Są więc możliwości trzech zapaleń:
- zapalenie żołędzi prącia – balanitis,
- zapalenie napletka – posthitis,
- zapalenie ciał jamistych – cavernitis.
Zapalenie żołędzi i prącia często się łączą – balanoposthitis. Zapalenie ropne, wrzodziejące martwicowe (przy zapaleniu prącia).

Praktyczne znaczenie mają głównie choroby zakaźne:
a) otręt – exanthema coitale vesiculorum; występuje u obu płci. Powstają zmiany po kilku dniach – krosty ropne. Po pęknięciu tworzy się nadżerka, owrzodzenie, po 3-4 tygodniach – wygojenie. Czasami pojawia się grudkowe zapalenie charakterystyczne dla balanoposthitis.
b) Mątwik płodowy i rzęsistek płodowy – nieżytowe lekkie zapalenie u buhaja, jeżeli nie ma powikłań bakteryjnych, to szybko mija.
c) Zaraza stadnicza – exanthema coitale paraliticum equorum – przyczyną jest Trypanosoma equiperdum; na narządach płciowych zmiany – przekrwienie, tzw. plamy żabie (ropusze), obrzęki talarowate.

U świń spotykamy się z wrzodziejącym zapaleniem napletka, spowodowanym raczej brakiem higieny (rozkładanie się moczu drażniącego błony śluzowe). Powstają płaskie ostro odgraniczone owrzodzenia, mogące się charakteryzować nadmiernym zrogowaceniem nabłonka i rozrostem warstwy kolczystej tego nabłonka. Przyczyną są wirusy (u bydła), które nie dają zmian, ale do tego mogą dołączyć się bakterie prowadząc do zapalenie nieżytowo-ropnego. U psa gł. przyczyną są bakterie wywołujące zapalenie ropne.
U zajęcy i królików Treponema pallidum (kiła) oprócz zmian miejscowych błon śluzowych prącia może doprowadzić do zmian ogólnoustrojowych i śmierci. Nie przechodzi na ludzi. Jeżeli nie ma powikłań to autowyleczenie.

Zapalenie ciał jamistych – cavernitis. PRĄCIE

Zapalenie ciał jamistych – cavernitis. PRĄCIE

Zdarza się np. przy wypadaniu prącia z porażenia, przy odmrożeniach, porażeniach, uszkodzeniach nerwów. Jest to stan, w którym bakterie mogą „działać bezkarnie” przez dłuższy czas. Przyczyną są głównie bakterie ropne dające zmiany, czasem przetoki, zapalenie ropne ciał jamistych.

Zapalenie ziarniniakowe. PRĄCIE

Zapalenie ziarniniakowe. PRĄCIE

Gruźlica – z bezpośredniego kontaktu od samicy lub drogą krwi. Rozróżnienie możliwe, bo w pierwszym przypadku są nieliczne gruzełki o tendencji do serowacenia, mogące owrzodzieć, a w drugim – gruzełki mniejsze, ale więcej serowacieje i wapnieje.