KURATELA

KURATELA
Gdy należało zadbać o majątek, prawo rzymskie posługiwało się instytucją kuratora. Najstarszą formą kurateli, znana już w ustawie XII tablic, była kuratela nad osobami chorymi umysłowo (cura furiosi) i nad marnotrawcami (cura prodigi).
Kuratorami z mocy prawa byli najbliżsi krewni agnacyjni, w poźniejszym czasie kognacyjni (były więc to osoby, które z mocy prawa dziedziczyły majątek). Jeśli […]

OPIEKA NAD NIEDOJRZAŁYMI

OPIEKA NAD NIEDOJRZAŁYMI
Osoby powyżej 7 roku życia, w przypadku chłopców do 14 roku, dziewcząt- do 12 roku były uważane za niedojrzałe, czyli takie które mogą samodzielnie dokonywać czynności przysparzających (powiększających majątek), nie mogą zaś samodzielnie bez zgody tutora dokonywać czynności rozporządzających i zobowiązujących, czyli uszczuplających majątek.
Sposoby powoływania opiekuna:
 Tutela testamentaria- powołanie opiekuna mogło nastąpić w […]

OPIEKA NAD KOBIETAMI

OPIEKA NAD KOBIETAMI
Opieka nad kobietami (tutela mulierium) niezbędna była w okresie ustawy XII tablic ze względu na wykluczenie kobiet z udziału w procesie legisakcyjnym i czynnościach formalnych. Z biegiem czasu tutela mulierum stawała się coraz większym przeżytkiem.
Dojrzała kobieta sui iuris zarządzała swym majątkiem sama, jedynie do najważniejszych czynności prawnych, jak: wyzwolenie niewolnika, testament, mancypacja, […]

PECULIUM

PECULIUM
Dzieci będące osobami alieni iuris nie mogły mieć majątku. Jednak ojciec mógł oddać synowi majątek w faktyczny zarząd (peculium). Peculium to mógł jednak w każdej chwili odebrać. Nabytki syna należały do ojca, natomiast ojciec nie odpowiadał za długi kontraktowe syna. Wyłom od tej zasady jus civile uczynił pretor. Zapowiedział on w swym edykcie, w jakich […]

TREŚĆ WŁADZY OJCOWSKIEJ

TREŚĆ WŁADZY OJCOWSKIEJ
Granice jej określano najczęściej poprzez sformułowanie ius vitae ac necis (prawo życia i śmierci).
Uprawnienia, jakie miał ojciec w stosunku do dzieci
1) prawo zabicia- w okresie archaicznym ograniczone, ojciec musiał wychować wszystkich synów i pierworodną córkę. Zakazywano zabijania dzieci przed osiągnięciem 3 roku życia. Ojciec mógł zabić każdego noworodka kalekiego (przed zabiciem musiał pokazać […]

POWSTANIE I ZGAŚNIECIA WŁADZY OJCOWSKIEJ

POWSTANIE I ZGAŚNIECIA WŁADZY OJCOWSKIEJ
Władzę ojcowską (patria potestas) nabywał ojciec nad dziećmi, które znalazły się w rodzinie zgodnie z określonymi wymogami prawa- zrodzone z iustum matrimonium, dzieci przysposobione, lub dzieci legitymowane.
Dzieci pozamałżeńskie nie wchodziły pod patria potestas. Dzieci takie nabywały taki status jaki miała ich matka w chwili urodzenia dziecka. W okresie cesarstwa wykształciła się […]

KONKUBINAT

KONKUBINAT
Konkubinat (concubinatus)- faktyczne, trwałe pożycie mężczyzny z kobietą, którzy nie mieli względem siebie conubium (możność wzięcia żony zgodnie z prawem), lub między którymi nie istaniała affectio maritalis (zgodna wola mężczyzny i kobiety pozostania w związku małżeńskim).
Konkubinat stanowił związek faktyczny, lecz nie wywierał on żadnych skutków prawnych. Znaczenia prawnego nabrał za czasów Augusta na skutek uchwalenie […]

USTANIE MAŁŻEŃSTWA

USTANIE MAŁŻEŃSTWA
Prawo rzymskie nie reguluje rozwiązania małżeństwa. Uważano iż małżeństwo trwa tak długo, jak długo istnieje wola pozostawania w nim (affectio maritalis). Przestawało istnieć, gdy zabrakło stronom tej woli. Od najdawniejszych czasów potępiano bezpodstawne rozwody, a kobieta mająca tylko jednego męża (univira) cieszyła się szacunkiem. Pod wpływem chrześcijaństwa wprowadzono kary za dokonanie rozwodu. Wszystko to […]

POSAG- POJĘCIE, SPOSOBY USTANOWIENIE I RODZAJE

POSAG- POJĘCIE, SPOSOBY USTANOWIENIE I RODZAJE
Zarówno w małżeństwie połączonym z conventio in manum (wejście żony pod manus męża albo jego ojca, jeżeli mąż był osobą alieni iuris) jak i bez tej conventio mąż był zobowiązany ponosić koszty utrzymania żony i całego domu. W epoce prawa przedklasycznego uznawano za słuszne pomóc w tym mężowi ustanawiając na […]

STOSUNKI OSOBISTE I MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻONKAMI

STOSUNKI OSOBISTE I MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻONKAMI
A. Stosunki osobiste
Między małżonkami istniał zawsze, niezależnie od tego, czy miała miejsce conventio in manum, czy też nie, obowiązek wzajemnego szacunku (reverentia), co do strony prawnej wyrażało się w niemożności wznoszenia względem siebie, nawet po ustaniu małżeństwa skarg infamujących.
Żona uzyskiwało miano mater familia, dzieliła status społeczny męża (honor matrymonii). Powinna […]