OCHRONA PRAWA WŁASNOŚCI

OCHRONA PRAWA WŁASNOŚCI
Własność rzymska była instytucja o fundamentalnym znaczeniu dla całego ustroju społeczno –ekonomicznego, na jej ochronę był nastawiony dosłownie cały system prawny ówczesnego państwa.
Rygorystyczne zasady nabywania własności chroniły właściciela przed niebezpieczeństwem utraty własności.
Prawo własności nieruchomości było chronione przed zagrożeniem ze strony sąsiadów:
a) powództwo o uregulowanie zatartych granic
b) powództwo o usunięcie urządzeń kierujących spływem wody
c) protest przeciwko bezprawnej […]

POWÓDZTWO WINDYKACYJNE

POWÓDZTWO WINDYKACYJNE
REI VINDICATIO
Rei vindicatio – powództwo windykacyjne służyło kwirytarnemu właścicielowi rzeczy do „wydobycia” jej od osoby nieuprawnionej  „skarga wydobywcza”.
Powodem mógł być taki pretendent, który nie był posiadaczem rzeczy spornej, ale twierdził, że jest jej właścicielem kwirytarnym. Rei vindicatio chroniła tylko interesy obywateli, a po zniesieniu własności kwirytarnej chroniła każdego właściciela.
W procesie legisakcyjnym pozwany […]

POWÓDZTWO NEGATORYJNE

POWÓDZTWO NEGATORYJNE
ACTIO NEGATORIA
Actio negatoria przysługiwało właścicielowi, który wprawdzie nie został pozbawiony posiadania rzeczy, ale prawo jego uległo naruszeniu w inny sposób. Przykładem takiego naruszenia mogą być złośliwie kierowane przykre wyziewy na grunt właściciela (immissiones), najczęściej polegało ono na bezprawnym wykonywaniu jakiejś służebności.
Właściciel kwirytarny w tym przypadku miał do dyspozycji powództwo, którego treść zaprzeczała to, że […]

POWÓDZTWO PUBLICJAŃSKIE

POWÓDZTWO PUBLICJAŃSKIE
ACTIO PUBLICANA
Posiadacz rzeczy, który nie nabył jeszcze własności kwirytarnej, lecz znajdował się w stanie prowadzącym do jej nabycia przez zasiedzenie, utraciwszy swe władztwo, mógł się domagać jego przywrócenia za pomocą actio Publiciana.
Powództwo to było wzorowane na rei vindicatio. Formułka w powództwie publicjańskim zawierała fikcję, która traktowała posiadacza znajdującego się dopiero na drodze do zasiedzenia […]

SŁUŻEBNOŚCI GRUNTOWE

SŁUŻEBNOŚCI GRUNTOWE
SERVITUTES PRAEDIORUM
Służebności gruntowe wymagają do swego powstania dwóch gruntów, z których jeden jest władnący (praedium dominas), a drugi służebny (praedium serviens). Dopuszczano je tylko wtedy, kiedy zwiększały użyteczność jednego gruntu.
Przy służebnościach gruntowych podmiotami prawa są, z jednej strony każdorazowy właściciel gruntu panującego, a z drugiej – każdorazowy właściciel gruntu służebnego. Z uwagi na swój […]

SŁUŻEBNOŚCI OSOBISTE

SŁUŻEBNOŚCI OSOBISTE
Służebności osobiste mogły dotyczyć gruntu, ale ich cechą charakterystyczną było to, że przysługiwały zawsze tylko jakiejś osobie. Osobisty charakter takiej służebności oznaczał, że była ona prawem podmiotowym niezbywalnym i kończyła się z zasady najpóźniej wraz ze śmiercią osoby uprawnionej.
Najważniejszą i zarazem najstarszą służebnością osobistą było użytkowanie (usufructus) czyli prawo używania cudzych rzeczy i pobierania […]

ZASADY DOTYCZĄCE SŁUŻEBNOŚCI

ZASADY DOTYCZĄCE SŁUŻEBNOŚCI
Służebnościami rządziły pewne zasady ogólne, i tak:
1.„służebność nie może polegać na działaniu” (servitus in faciendo consistere nequit) – obciążony właściciel był zobowiązany jedynie do powstrzymania się od działania (non facere) albo do znoszenia cudzego działania (pati) – wyjątek stanowiła servitus oneris ferendi
2.„nie może istnieć służebności na służebności” (servitus servitutis esse non potest) – […]

DZIERŻAWA WIECZYSTA

DZIERŻAWA WIECZYSTA
EMFITEUZA - emphyteusis
Była najszerszym pod względem treści prawem na rzeczy cudzej.
Była to dziedziczna i zbywalna dzierżawa cudzych gruntów; prawo rzeczowe o treści zbliżonej do prawa własności.
Emfiteuza powstawała w wyniku nieformalnej umowy pomiędzy właścicielem a emfiteutą, a także na podstawie testamentu właściciela.
Uprawnienia emfiteuty były rozległe i trwałe. Pobierał on pożytki z gruntu emfiteutycznego w momencie […]

ZASTAW POWIERNICZY

ZASTAW POWIERNICZY
FIDUCIA
od słowa fides – wiara, zaufanie
Prawo zastawu – ograniczone prawo rzeczowe przysługujące wierzycielowi na cudzej rzeczy w celu uzyskania z niej zaspokojenia należności nie pokrytej przez dłużnika.
Fiducia – było to realne zabezpieczenie kredytu; dłużnik przenosił na wierzyciela własność rzeczy przez mancipatio lub in iure cessio, z zastrzeżeniem – umową powierniczą (pactum fiduciae), że po […]

ZASTAW RĘCZNY

ZASTAW RĘCZNY
PIGNUS
Pignus – czyli zastaw ręczny . Ten rodzaj zastawu powstawał w wyniku zawarcie kontraktu realnego, w którym zastawca przenosił na zastawnika jedynie detencje czyli possessio naturalis zastawianej rzeczy, zatrzymując prawo własności.
Wierzyciel, na rzeczy zastawionej, wykonywał władztwo faktyczne. Po spełnieniu świadczenia przez dłużnika zastawnik zobowiązany był zwrócić przedmiot. Do tego czasu władał nim jako dzierżyciel, […]