Rodzaje polityki fiskalnej i jej narzędzia

Rodzaje polityki fiskalnej i jej narzędzia

Polityka fiskalna są to decyzje państwa dotyczące:
 polityki podatkowej,
 wydatków z budżetu,
 sposobu finansowania deficytu budżetowego,
 rozdysponowania nadwyżki budżetowej,

Rozróżniamy dwa warianty polityki fiskalnej:
 aktywna i pasywną,
 ekspansywną (miękką) i restrykcyjną (twardą),

Polityka aktywna – to bieżące, doraźne dostosowywanie decyzji państwa do zmiany warunków w gospodarce. Może ją wprowadzić rząd w obszarze wydatków elastycznych lub państwo poprzez zmiany w ustawie budżetowej. Polityka ta jest bardzo silnie krytykowana, przede wszystkim z powodu odstępów czasowych pomiędzy zaistniałym nowym stanem w gospodarce a rzeczywistą zmianą w ustawie i jej wykonywaniu.

Polityka pasywna – polega ona na ustaleniu takich regulacji prawnych stałych, które będą dostosowywały narzędzia polityki fiskalnej automatycznie do zmian warunków w gospodarce. Należą do nich autonomiczne stabilizatory. Powodują one tendencję do powstawania nadwyżki budżetowej w okresach ożywienia gospodarczego i w okresie recesji nie są jednak w stanie oddziaływać na strukturę gospodarki i dostarczać bodźców do zmiany sytuacji gospodarczej.

Polityka ekspansywna – zwiększenie podaży pieniądza (obniżenie stopy dyskontowej, zakupy na otwartym rynku, obniżanie poziomu rezerw obowiązkowych). Występuje gdy rząd przez swe działanie chce pobudzić gospodarkę, przyśpieszyć wzrost PKB. Stosuje ją w fazie załamania gospodarczego i dna cyklu koniunkturalnego.

Polityka restrykcyjna – zmniejszenie podaży pieniądza. Rząd prowadzi ją w fazie ożywienia i szczytu cyklu koniunkturalnego, hamuje wzrostową tendencję wywołaną przez mechanizm rynkowy. Skutki tej polityki zależą od wysokości wszystkich dochodów w gospodarce.

NARZĘDZIA POLITYKI FISKALNEJ

Narzędzia polityki fiskalnej – to regulacja prawna wykorzystująca możliwość kształtowania podatków, wydatków, deficytu budżetowego oraz ekonomiczne związki pomiędzy wielkościami a gospodarką.

Wyróżniamy następujące narzędzia polityki fiskalnej:
 narzędzia podatkowe – możliwość kształtowania i różnicowania podatku ( nie podatek),
 narzędzia zasiłkowe – możliwość kształtowania i różnicowania zasiłków (nie zasiłek),
 narzędzia związane z tworzeniem nowych miejsc pracy i finansowanie programów miany kwalifikacji zawodowych – odpowiednie operacje na podatkach i wydatkach np. odroczenie płatności, częściowe umorzenie podatku, zaniechanie poboru podatku,
 wydatki na restrukturyzację gospodarki – przejście do struktury, która prowadzi lepszy rozwój,
 wydatki na roboty publiczne,
 deficyt budżetowy – możliwość kształtowania długu publicznego,
 dług publiczny,

Narzędzia polityki fiskalnej możemy podzielić na:

Narzędzia obciążeniowe – polityka fiskalna realizowana jest poprzez możliwość kształtowania :
 podatków,
 ceł,
 podziału dochodów jednostki budżetowej,
 wpłat jednostki samorządu terytorialnego,
 dywidend stanowiących dochody budżetu,
O skuteczności stosowania tych narzędzi decyduje procentowy udział przepływu PKB przez budżet państwa i udział poszczególnych źródeł dochodów w strukturze dochodów do budżetu. Narzędzia obciążeniowe mogą posiadać makro lub mikroekonomiczny charakter (selektywny), zależy to od sposobu używania narzędzi, co zawiera się w odpowiedzi na pytanie kto, i kiedy i w jaki sposób obciąża dane narzędzie.

Narzędzia wydatkowe – polityka fiskalna realizowana jest przez kształtowanie wydatków oraz sposobach transferów pieniężnych (dotacje, subwencje, finansowanie bezpośrednie). Dzielimy je na:
 wydatki tworzące dobra publiczne oferowane przez instytucje państwa w postaci stanów dostępnych dla obywateli,
 wydatki finansujące inwestycję państwa w dostosowaniach makro i mezoekonomicznych np. wspomagania rozwoju i funkcjonowania określonych gałęzi i dziedzin aktywności gospodarczej, restrukturyzacja, prywatyzacja,
O charakterze i wadze stosowania tych narzędzi decyduje podział poszczególnych grup wydatków przeznaczonych na konkretne przeznaczenie, sposób transferu środków, tj. dotacje, wydatki, świadczenia na rzecz osób fizycznych.

Comments are closed.