PRAWO PRACY W ZABORZE PRUSKIM.

PRAWO PRACY W ZABORZE PRUSKIM.
Jako odrębna gałąź prawo pracy (łączące w sobie elementy prawa cywilnego, administracyjnego, ubezpieczeń itp.), najwcześniej powstało w Prusach, wraz z rozwojem gospodarki przemysłowej i rolnej.
Gdy powstał Związek Północno-Niemiecki kompetencje ustawodawcze w sprawach gospodarczych i przemysłowych przeniesiono na Związek (od 1871 r. na Rzeszę), choć niektóre działy prawa pracy (czeladź i robotnicy rolni) pozostały w kompetencja krajów → dla ziem polskich pod zaborem pruskim — Prus.
Z pozostałościami feudalnymi w rolnictwie i w służbie domowej współistniały początki nowoczesnego prawa pracy w przemyśle i górnictwie.
Wolność umów o pracę → w przemyśle warunki pracy i organizację produkcji regulowały liczne ordynacje przemysłowe, a normy kodeksu cywilnego miały w stosunku do norm prawa pracy jedynie ogólny charakter, ale nawet ustawa z 1908 r. pozostawiła poza jej obrębem zakłady pracy o liczbie zatrudnionych mniejszej niż 10.
 Ograniczenia zasady wolności umów o pracę:
* zakaz pracy w niedzielę i święta.
* upowszechnienie się w wielkim przemyśle i górnictwie regulaminów pracy (zawierały wzór domniemanie zawartej, typowej umowy, i układy taryfowe) → pod koniec XIX w poddano je nadzorowi państwa.
* stopniowo wprowadzana ochrona pracy młodocianych i kobiet, przy jednoczesnym zastrzeganiu wyjątków.
* ustanowiono inspektorów pracy – początkowo jedynie nadzór nas warunkami bezpieczeństwa pracy, później i inne sprawy.
* dopiero kodeks cywilny z 1900 r. zakazał pracodawcom karania fizycznego pracowników.
* długo istniał przymus pracy (od ustaw połowy XIX w. i kodeksu karnego z 1870 r.)
 Zasady służby publicznej – uregulowane już w Landrechcie z 1794 r. i utrzymały się aż do drugiej połowy XIX w. → Stosunek pracy urzędnika powstawał nie z tytułu umowy, lecz nominacji. → Winni oni byli gorliwie popierać politykę rządu, ale mieli wiele uprawnień, co czyniło tą służbę szczególnie atrakcyjną.
 Ustawy o prawach socjalnych końca XIX w. za rządów Bismarca (w walce z rosnąca popularnością socjalistów)
* ubezpieczeń chorobowych (1883)
* ubezpieczenia od wypadków przy pracy (1884)
* ubezpieczenia na wypadek inwalidztwa i na starość (1889).
* Nie było ubezpieczenia na wypadek bezrobocia.
→ Rozszerzano stopniowo te normy na dalsze kategorie pracowników.
→ Powstawały w związku z tym instytucje ubezpieczeniowe o charakterze osób prawnych, na których działalność mogli wywierać wpływ i sami ubezpieczeni poprzez udział w ich władzach i kontrolę.
→ Część składki wpłacał pracodawca, część uiszczali pracownicy w formie potrącania tej kwoty z płacy w wysokości, która zależała od rodzaju ubezpieczenia.

Comments are closed.