RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA - SEJM

RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA - SEJM
RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA - SEJM
Sejmiki i kształtowanie się dwuizbowego sejmu
od 1493 – wytworzyło się stałe ogólnopaństwowe przedstawicielstwo sejmików ziemskich → przekształcili się w izbę poselską.
rada królewska przekształciła się w senat
Sejmiki
 od XIII w przewodniczy marszałek wybierany przez szlachtę
uczestniczy ogół szlachty danej ziemi (województwa)
nazwy od funkcji:
* Sejmik przedsejmowy – zwoływał […]

Przestępstwa publiczne i prywatne - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Przestępstwa publiczne i prywatne - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
z podziałem tym związany charakter kary;
przyjęty z prawa rzymskiego;
Prawo ziemskie → p. publiczne (skierowane przeciwko panującemu, państwu, instytucjom publicznym i religii) i p. prywatne (przeciw osobom prywatnym);
Prawo wiejskie → p. publiczne (skierowane przeciwko władzy, dworowi pana, religii, moralności i dobrym obyczajom, interesom gromady) […]

Związek przyczynowy i wina - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Związek przyczynowy i wina - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
Zranienie, przyczyną śmierci tylko, jeśli było poważne oraz powodowało długotrwałą chorobę, zakończoną zgonem nie później niż rok od zajścia → podejście praktyki.
od końca XV w. ustawodawstwo i praktyka zmierzały do rozróżnienia winy umyślnej od nieumyślnej przy zabójstwie → nadal bez odróżnienia przypadku od winy nieumyślnej. […]

Rodzaje przestępstw: - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Rodzaje przestępstw: - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
Przestępstwa publiczne:
Crimen laesae maiestatis – wg konstytucji z 1588 tylko w stosunku do osoby króla
Zdrada ojczyzny – bunty z nieprzyjacielem, donoszenie nieprzyjacielowi, poddanie zamku, rokosz
Przestępstwa przeciw religii:
* Przestępstwo apostazji – tj. odstępstwo od religii przestało od poł XVI w. być karane w wypadku przejścia na inne […]

Udział w przestępstwie. - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Udział w przestępstwie. - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
1588 – równa kara dla wszystkich współsprawców. W praktyce karana w zależności od roli.
Odpowiedzialność reprezentacyjna – Konstytucje (1521, 1538) przewidywały ścięcie burmistrza i jednego z rajców w wypadku samowolnego ukarania śmiercią szlachcica przez sąd miejski z powodów gwałtów popełnianych na terenie miasta.
Prawo wiejskie – odpowiedzialność […]

Zasady wymiaru kary: - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Zasady wymiaru kary: - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
Przynależność stanowa przestępcy i poszkodowanego wpływała na złagodzenie lub zaostrzenie wymiaru kary. Zabicie szlachcica przez plebejusza – śmierć, na odwrót – główszczyzna (100 grzywien)
Użycie broni palnej (rusznica) powodowało wyższą karę
Złagodzenie kary – skrucha lub uzyskanie przebaczenia.
Okoliczności obciążające:
* Należenie ofiary do stanu wyższego niż sprawca
* […]

Podział kar:. - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

Podział kar:. - PRAWO KARNE RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA
Kryminalne – śmierci, mutylacyjne, infamii
Kary śmierci
* Zwykłe: powieszenie, ścięcie, utopienie, rozstrzelanie
* Kwalifikowane: spalenie na stosie, wbicie na pal, zakopanie żywcem, przebicie kołem, ćwiartowanie, łamanie kończyn, wplecenie w koło.
* Szlachecka – ścięcie, hańbiąca – powieszenie.
* Często przed wykonaniem kwalifikowanej kary śmierci dokonywano tortur. Czasem w ramach łaski, wykonywano karę […]

Sądy ziemskie , Sądy grodzkie - RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA

Sądy ziemskie , Sądy grodzkie - RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA
nadal jako I instancja
w XV w zanikają asesorowie, bo sędzia, podsędek, pisarz stają się reprezentacją szlachty (przywilej koszycki)
XVII w. – upadek sądów ziemskich
Sądy grodzkie
sędzia grodzki, mianowany przez starostę, niezależny od sejmiku
rozszerza swoją jurysdykcje o sprawy niesporne w zakresie spraw cywilnych
rozwija się […]

Sąd podkomorski RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA

Sąd podkomorski RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA
bez zmian
Trybunał Koronny
1523 r. – wprowadzenie apelacji od sądów królewskich → zalew apelacji → tworzono jednorazowe sądy najwyższej instancji → 1578 r. – utworzenie Trybunału Koronnego (od 1581 – Litwa; od 1585 Prusy poddały się temu sądowi, wcześniej Rada Pruska jako sąd najwyższy)
reprezentanci szlachty wybierani co rok na sejmikach deputackich […]

Sąd sejmowy RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA

Sąd sejmowy RZECZPOSPOLITA SZALCHECKA
sąd królewski w czasie obrad sejmu
sądził pod przewodnictwem króla (z wyjątkiem spraw o obrazę majestatu)
asesorami wszyscy obecni senatorowie, a od 1588 r. 8 deputatów z izby poselskiej.
 bieżące kierownictwo marszałek wielki koronny/marszałek wielki litewski (Grodno)
wyrok ostateczny
po utworzeniu Trybunału Koronnego sądził w sprawach:
* obraza majestatu
* zdrada stanu
* nadużycia […]