Historia ustroju państwa Prusy w XIX i XX wieku

Historia ustroju państwa Prusy w XIX i XX wieku

1. W 1866 roku Prusy przyłączyły królestwo Hanoweru, Hesji ze stolicą w Kassel (II księstwo heskie pozostało odrębnym państewkiem ze stolicą w Darmstadt), księstwa Nassau oraz Szlezwiku i Holsztyna. Prusy objęły 2/3 obszaru II Rzeszy – około 350 tyś km2.
2. Reformy ministrów pruskich: konserwatywnego H.F. Steina i jego następcy liberalnego K.A. Hardenberga.
3. Reforma zarządu centralnego – 5 odpowiedzialnych ministrów: spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych, wojny, skarbu, sprawiedliwości. Liczba ministerstw wzrosła do 8.
4. W 1817 roku powołano Radę Królewską, która miała charakter typowej dla feudalizmu rady królewskiej.
5. Reformy Steina i Hardenberga:
6. Najważniejszą reformę społeczną wywołał edykt z 1807 roku znoszący poddaństwo chłopów. Przyznał też bogatemu mieszczaństwu prawo nabywania dóbr ziemskich, a szlachcie prawo wykonywania zawodów uważanych za mieszczańskie. Ustawa z 1810 roku znosiła cechy.
7. Reformy sądowe: oddzielono sądownictwo od administracji. Utrzymały się jednak sądy patrymonialne na wsi (w Poznańskiem zostały one zlikwidowane już w 1808 roku).
8. Reformy wojskowe: obowiązek powszechnej służby wojskowej; ustawa z 1814 roku, związana z nazwiskiem gen. G.J. Scharnhorsta, wprowadzająca system przeszkalania rezerw. Siłę zbrojną tworzyły: armia liniowa, rezerwa, pospolite ruszenie.
9. Reformy wiejskie: edykt regulacyjny z 1811 roku – chłopi będący dziedzicznymi użytkownikami ziemi mogli ją nabyć na własność pod warunkiem oddania 1/3 swej ziemi panu; chłopi niedziedziczni uzyskiwali własność ziemi za odstąpienie panu ½ swych gruntów.
10. Reformy zarządu terytorialnego – w 1815 roku zniesiono Kamery Wojny i Domen; kraj podzielono na 10 prowincji z nadprezydentami, ich liczba wzrosła do 14.
11. Prowincje dzieliły się na obwody regencyjne z prezydentami, a obwody na powiaty z landratami na czele.
12. Samorząd miejski uregulowała ustawa z 1808 roku. Organem samorządowym były rady miejskie (24-102), które wybierały magistraty. Do wynagradzanych należeli burmistrz oraz syndycy miejscy.
13. Konstytucyjna monarchia pruska 1850-1918:
14. W 1848 roku król Fryderyk Wilhelm IV ogłosił stosunkowo postępową konstytucję, następnie ogłosił w 1850 roku nową konstytucję, w stosunku do poprzedniej wsteczną. Oparła się na Karcie Konstytucyjnej Ludwika XVIII z 1814 roku.
15. Izba wyższa – Izba Panów – Sejmu Pruskiego (Landtag) miała skład arystokratyczny.
16. Izba poselska pochodziła z wyborów nierównych i pośrednich. Cenzus wieku: 24 lata.
17. Wybór posłów do Reichstagu następował w drodze 4-przymiotnikowego systemu wyborczego.
18. W 1917 roku w Reichstagu 18 posłów polskich stanowiło 7,5 % ogólnej liczby posłów z terenu Prus, a w Landtagu 12 posłów polskich stanowiło tylko 3% ogólnej liczby posłów pruskich.
19. Organem samorządu powiatowego był pochodzący z wyborów sejmik powiatowy – 25 osób. Funkcje: finanse, przedstawianie kandydatów na stanowisko landrata, wybór delegatów do sejmiku prowincjonalnego oraz 6 członków wydziału powiatowego.
20. Na szczeblu obwodu regencyjnego, prezes regencji mianowany przez króla, współdziałał z wydziałem obwodowym, w którym zasiadali 4 członkowie wybrani przez wydział prowincjonalny.
21. Organem samorządu prowincjonalnego był sejmik prowincjonalny: wybierał wydział prowincjonalny oraz członków rady prowincjonalnej, współdziałającej z nadprezydentem prowincji.
22. 3-stopniowe sądownictwo administracyjne (1883) - I instancja: wydział powiatowy; II instancja: Wydział obwodowy; III instancja: Najwyższy Trybunał Administracyjny w Berlinie (sąd kasacyjny).
23. W dziedzinie procesu karnego obowiązywała od 1805 roku ordynacja kryminalna, oparta na procesie inkwizycyjnym.
24. I wyłom stworzyła ustawa z 1846 roku, wprowadzając udział prokuratora w procesie oraz ustność i jawność postępowania. Ustawa ta została wydana w związku z procesem politycznym Polaków w Berlinie (przywódcy powstania poznańskiego – K. Libelt, L. Mierosławski).
25. W latach 1846 i 1852 zniesiono ostatecznie proces inkwizycyjny i wprowadzono ławy przysięgłych.
26. W 1877 roku wprowadzono jednolitą procedurę karną dla całej Rzeszy, opartą na zasadach jawności i ustności postępowania oraz swobodnej oceny dowodów.

Comments are closed.