KOLUMBIA - Historia Ameryki Łacińskiej

KOLUMBIA - Historia Ameryki Łacińskiej

Po wojnie „tysiąca dni“ Kolumbia znalazła się w najpoważniejszym kryzysie od początku niepodległości. Co wynikało z tego, że :

Bardzo krwawa i wyczerpująca wojna kosztowała życie 100 tys. mieszkańców i doprowadziła do zniszczenia gospodarki kraju zbiegła się z kryzysem gospodarczym na skalę światową.
Oderwanie Panamy było ciosem w poczucie dumy i godności Kolumbijczyków. Przez długi czas nie chciano się zgodzić na rezygnację z Panamy.

Konserwatyści, którzy wyszli zwycięsko z wojny „1000 dni” mieli ogromne problemy z ustabilizowaniem sytuacji społeczno gospodarczej. Wynikało to po części z tego, że sytuacja było niesłychanie ciężka, ale także z tego, że liberałowie przeżywali w tym czasie trudności ideologiczne i polityczne co doprowadziło do rozłamu. Celem nowo powstałej grupy radykalnych liberałów była już nie tylko modernizacja gospodarki, ale także demokratyzacja kraju i usprawnienie państwa. Konserwatyści zdali się na swoich dowódców wojskowych okresu wojny.
Pierwszym prezydentem został gen. Rafael Reyes ( 1904 – 1908)
Przyczynił się on do ustabilizowania sytuacji w kraju stosując przy tym metody wręcz dyktatorskie ( likwidacja kongresu, zawieszenie konstytucji, rządzenie za pomocą dekretów, rozbudowa aparatu policji, rozbudowa armii). Kolumbia została otwarta dla kapitału zagranicznego, ale jego napływ był skromny ze względu na nieatrakcyjność rolniczej i zdewastowanej gospodarki.
Reformy Reyesa kontynuował jego następca Carlos Restrepo, który rządził do 1914r. Wykorzystał on przede wszystkim dobrą sytuację na rynkach międzynarodowych:
• Wzrost cen kawy
• Odkrycie pierwszych złóż ropy naftowej przy granicy z Wenezuelą
• Popyt na wołowinę
Błędem, który kosztował go utratę prezydentury i wpłynął na zaostrzenie rywalizacji między liberałami a konserwatystami było zawarcie traktatu z USA w 1914r. Uznał w nim niepodległość Panamy i wyłączne praw USA do budowy kanału panamskiego. W zamian uzyskał „odszkodowanie” w wysokości 25mln USD i specjalne prawa do korzystania z kanału.
Kontynuacja rządów konserwatystów właściwie trwała do 1921 roku i obfitowała w okresu wzlotów i upadków. Dobra koniunktura gospodarcza trwała do wybuch wojny światowej, kiedy nastąpiło załamanie związane z odcięciem, rynków europejskich. Potem znowu świetna koniunktura związana z popytem gospodarki amerykańskiej i kolejny spadek eksportu po 1918. Temu wszystkiemu towarzyszyły liczne wystąpienia robotników.
Postępująca indrustializacja doprowadziła do [powstania początkowo nielicznej, ale coraz bardziej wpływowej i głośnej klasy średniej, w której skład wchodzili głównie robotnicy, właściciele niewielkich przedsiębiorstw handlowych, studentów, urzędników państwowych.
Do krytyki rządów konserwatywnych dołączyli także Indianie. W 1916 w prowincji Cauca wybuchła rebela dowodzona przez Quintina Lame. Jego hasła nawiązywały do powstania condineros w latach 90-tych XIX w. Została ono spacyfikowane przez armię, ale jego przywódca stał się patronem indiańskiej guerilli walczącej w latach 70 – 80 – tych.
Wystąpienia antyrządowe nasiliły się na przełomie drugiej i trzeciej dekady. Doprowadziły w efekcie do dymisji konserwatywnego prezydenta Marco Fidela Suareza i kryzysu wyborczego w 1922 roku. Pomimo dymisji prezydenta konserwatyści próbowali przedłużyć swoje rządy. Tymczasem radykalne skrzydło liberałów pod przywództwem Banjamina Herrery starało się zmusić konserwatystów do zagwarantowania, że będą to wolne i uczciwe wybory. Ich podejrzenia były jednak tak duże, że postanowili zbojkotować wybory i przejść na pozycje „wiecznej opozycji”. Liczyli oni przy tym na wzrost niezadowolenia społecznego, ale zmiana sytuacji gospodarczej i pojawienie się doskonałej koniunktury na kolumbijski eksport umocniły pozycję konserwatystów.
Uporządkowane zostały finanse państwa przez amerykańskiego noblistę Edwina Kemenera , który z takimi misjami krążył po całym regionie. Utworzona bank centralny, uporządkowano kwestie związane z emisją waluty. Wysokie wpływy budżetowe z eksportu przeznaczano na dalszą modernizację oraz na inwestycje o charakterze pro społecznym jak na przykład przebudowa Bogoty.
Doszło do silnych migracji głównie na wybrzeże, gdzie mieściły się ośrodki handlowe, oraz do głównych ośrodków przetwórstwa do Bogoty i Medelin.
Taka sytuacja przetrwała do roku 1930, kiedy konserwatyści w wyniku kryzysu gospodarczego postanowili oddać władzę i nie startować w wyborach.
Liberałowie stosowali program „Nowego Ładu” Roosvelta.
WENEZUELA - Historia Ameryki Łacińskiej

Juan Vincente Gomez
Od 1899 roku, po słynnym “marszu andyjskim” górali z prowincji Tachira i chaotycznych rządach Cipriano Castro Riuza, które przerodziły się w dyktaturę skutecznie umacnianą przez Gomeza, który podczas wojny w 1903 roku stanął po stronie Ruiza i rozbił oddziały liberałów. W nagrodę za rozbicie liberałów został on wiceprezydentem, ale sprzeciwiał się anachronicznym decyzjom Ruiza i obalił go w 1908 roku gdy dyktator leczył się we Francji.
W latach 1908 – 1910 sprawował on funkcję tymczasowego szefa państwa i dał się poznać jako liberalny modernizator. Przeprowadził ustawę amnestyjną dającą wolność więźniom politycznym. Zgodził się na legalizację związków zawodowych i partii politycznych co dało mu duże poparcie społeczne i zwycięstwo w wyborach prezydenckich 1910r. Zmienił drastycznie styl sprawowania władzy doprowadzając do wzmocnienia rządu, rozbudowy armii. Ograniczył samowolę prowincji i zmilitaryzował kraj tworząc liczne oddziały paramilitarne.
W 1914 roku zmusił Kongres do zaakceptowania poprawki do konstytucji znoszącej zakaz reelekcji. Szybko zbudował wokół siebie kult jednostki pod hasłem „Gomez unico” przez co jego rządy określano jako „cezaryzm”. Z biegiem czasu jego dyktatura stawała się coraz bardziej represyjna nie dopuszczając klasy średniej do formułowania własnego programu politycznego. Jest to wyraźny kontrast z Argentyną, gdzie po reformach Roque Saesa Peny radykałowie doszli do władzy i klasa średnia wzięła odpowiedzialność za państwo.

Klasa średnia w Argentynie to wszystko to, co mieści się między oligarchią a masami biednych, bezrolnych chłopów i niewykwalifikowanych robotników. Miała ona nie tylko określony status ekonomiczny , ale coraz wyraźniej określała swoje cele polityczne – demokratyzacja, poszanowanie swobód obywatelskich, reformy konstytucyjne, rozszerzanie prawa głosy.

W Wenezueli dzięki dobrej koniunkturze klasa średnia też się rozwijała.

Gomezowi sprzyjały okoliczności. W 1908 roku nad brzegami jez. Maracaibo odkryto pierwsze pokłady ropy naftowej, a koniunktura na nią zaczęła się na początku lat 20–stych. Inwestycje zagraniczne skoncentrowały się głównie na przemyśle wydobywczym i petrochemicznym. Rząd prowadził bardzo otwartą politykę w tym zakresie, opłaty za koncesje były symboliczne a podatki właściwie żadne. W 1922 kongres przyjął tzw. „ ustawę naftową”, która ustalała maksymalny poziom obciążeń na wydobycie ropy na pułapie 7%. Mimo tak niskich stawek ogromne wydobycie ropy doprowadziło do bogacenia się właściwie wszystkich mieszkańców kraju. Andyjscy chłopi znajdowali pracę przy wydobyciu a kompanie handlowe sprowadzały coraz więcej towarów z Europy i USA. Bum naftowy był ogromny. Jeszcze w 1921r. Produkcja ropy wynosiła około 1mln baryłek, w 1925 było to 25mln a w 1929 137mln. Najbardziej korzystały na tym kompanie zagraniczne, na początku brytyjskie ( Shell, British Petroleum Company) a później także amerykańskie ( Standard Oil). Nawet Gomez założył prywatną Wenezuelską Kompanię Naftową dzięki której zarabiał miliony dolarów.
W 1928 roku doszło do pierwszego buntu przeciw dyktaturze na Uniwersytecie Centralnym w Caracas. Radykalni studenci uważali, że bogactwo naftowe powinno być wykorzystane dla dobra kraju. Twierdzili, że Wenezuela jest wykorzystywana przez kompanie handlowe i tylko klika zbliżona do dyktatora czerpie z tego korzyści. Poparli ich robotnicy. Główną rolę odegrała Federacja Studentów Wenezuelskich na czele której stali C. Viallalba i Romulo Betanqourt. Bunt został brutalnie spacyfikowany przez wojsko i tajną policję, wielu z nich uciekło za granicę. Opozycja rozproszyła się i nastąpił okres represji. Brutalność dyktatury spowodował kryzys gospodarczy, który doprowadził do kompletnej zapaści gospodarki.
W 1931r. Rozproszeni działacze opozycyjni spotkali się w kolumbijskim mieście Barranquilla i wydali deklarację o współpracy w celu obalenia Gomeza. Po śmierci dyktatora w 1935 roku jego następcy, Lopez Contreras i Medina Angarita utrzymali represyjną dyktaturę do czasu kolejnego buntu społecznego w 1945r. I przejęcia władzy przez Akcję Demokratyczną złożoną z „generacji 1928roku”

Comments are closed.