PERU - Historia Ameryki Łacińskiej

PERU - Historia Ameryki Łacińskiej

Republika arystokratyczna trwająca od 1895r. dobiegła kresu w 1910 po objęciu urzędu prezydenta przez G. E. Billinghursta. Wprowadził on nieco socjalistyczne elementy umożliwiając rejestrację partii politycznych i, często radykalnych, związków zawodowych.
Zostało to przerwane przez gen. Oscara Benavidesa, który od 1914r. wprowadził rządy twardej ręki.
Spacyfikował powstanie indiańskie, które wybuchło w 1914 roku wzniecone przez lewicujących oficerów z kpt Teodoro Ramirezem. Konwencja została przejęta z powstania Tupaca Amaru tzn. ogłosił, że jest potomkiem Inków, przyjął imię Rumi Mati, proklamował federalne państwo i przyjął konstytucję która wprowadzała system komun indiańskich ( aibu?). Do początku 1916 roku powstańcy zajęli środkową część Andów po czym nastąpiły podziały w ich łonie i w grudniu tego roku trzon ich armii został rozbity pod San Jose. Powstanie wygasło w 1917.
Kolejnym problemem Benavidesa były niepokoje społeczne na wybrzeżu. Tam znajdowały się porty handlowe, którymi wysyłano surowce naturalne i płody rolne jak awełne, trzcinę cukrową, a także przemysł włókienniczy. Callao był wówczas jednym z największych portów Ameryki Południowej i tam wybuchły największe protesty. Zaczęło się od robotników portowych, potem zbuntowały się pracownice manufaktur tkackich, górnicy i studenci. Strajki ogarnęły cały kraj i w 1919 roku doszło do zmiany rządu.
Nowym prezydentem został wybrany Augusto Leguia. Miał on na celu uzdrowienie gospodarki, ustabilizowanie sytuacji w kraju. Wystąpił z bardzo populistycznym programem reform społecznych, aktywniejszej roli państwa, usprawniania infrastruktury, obniżenie podatków itd. W 1920 roku przyjęta została konstytucja zawierająca katalog tych zasad. Nastąpiło przejście do systemu parlamentarno – gabinetowego. Powołano Radę Państwa będącą drugim elementem władzy wykonawczej. Niosło to za sobą masowe zatrudnianie bezrobotnych w administracji co rodziło patologie. W 1921 roku nastąpiła kolejna fala strajków i wystąpień tłumionych przez armię.
Na fali wystąpień studentów pojawiły się dwie ważne postacie.

Victor Raul Haya de la Torre w 1924 założył partię o nazwie APRA ( Amerykański Ludowy Sojusz Rewolucyjny), która miała być partią ogólno latynoamerykańską. Uważał, że cywilizacja Ameryki Płd. Jest skazana na konflikt z cywilizacją jankeską. Partia ta nie przekroczyła jednak granic Peru była natomiast stałym wrogiem wojskowych rządów. Armia wielokrotnie zapobiegała przejęciu władz prze Delatorre. Nacjonalistyczne programy w państwach andyjskich, które pojawiły się w latach 60-tych w pewnej mierze wypływały z jego poglądów.

Jose Carlos Mariategui początkowo działał u boku de la Torre w kółkach socjalistycznych jednak później zwrócił większą uwagę na problematykę indiańską. W 1927 opublikował 7 esejów o rzeczywistości peruwiańskiej. Postawił tam tezę, że kraje indiańskie dopiero wtedy będą dobrze rządzone i osiągną pomyślność gdy Indianie zyskają swoje prawa i będą odgrywać główną rolę społeczną i polityczną. W następnych latach założył Komunistyczną Partię Peru. Jego poglądy były inspiracją dla wielu południowo amerykańskich komunistów jednak z czasem uległy deformacji za co winę ponosi głównie Abimare Reynoso ( przywódca „Świetlistego Szlaku”).

Kryzys gospodarczy zmusił w końcu prezydenta Leguie do rezygnacji w 1930 roku.
Okres kryzysu zaowocował wzrostem napięć społecznych. W 1933 roku prezydentem został ponownie Benavides i wprowadzał reformy „Nowego Ładu” dzięki Peru dość szybko postawiło swoją gospodarkę na nogi.

Comments are closed.