HIGIENA ZWIERZĄT RZEŹNYCH I MIĘSA

HIGIENA ZWIERZĄT RZEŹNYCH I MIĘSA

Zwierzę podlega ochronie prawnej:
- pobudki humanitarne (lekarz wet., jako kierunek profilaktyczno-leczniczy);
- ochrona w sensie sanitarnym zwierząt gospodarskich (lekarz wet., gł. jako kontrola sanitarna).
Chroni się zwierze i człowieka, przez zapewnienie mu zdrowej, bezpiecznej żywności.
Badanie zwierząt rzeźnych i mięsa jako kierunek jest od połowy XIX w.

Zadania lekarza weterynarii oparte są o podstawy prawne:
- prawa cywilnego;
- prawa administracyjnego.
Lekarz weterynarii wykonujący czynności profilaktyczno-lecznicze realizuje swoje badania na podstawie przepisów prawa cywilnego. Podmioty prawa, to właściciel zwierzęcia i lekarz, który otrzymał zlecenie od właściciela o wyleczenie zwierzęcia (wchodzi w stosunek prawny z właścicielem zwierzęcia). Są oni równorzędnymi podmiotami prawa. Jeżeli zadanie jest dobrze wykonane to lekarz wet. ma prawo do honorarium. Odpowiedzialność jest tylko cywilna, materialna, gdy źle wykona się zadanie.
Gdy lekarz jest urzędnikiem państwowym, wykonuje zadania w oparciu o przepisy prawa administracyjnego. Lekarz wet. jest organem państwowym i jest nadrzędny w stosunku do właściciela rzeźni. Jeżeli urzędowa ocena mięsa działa na niekorzyść właściciela, to lekarz nie musi się tłumaczyć (jeżeli działa zgodnie z prawem) i właściciel musi zgodzić się na straty. Właścicielowi przysługuje odszkodowanie, jeżeli udowodni, że urzędowa ocena mięsa była oparta nie o podstawy prawne, czy nie o rzetelną ocenę, tylko zależała od lekarza.

Są trzy teorie zatruć pokarmowych:
1. teoria zatruć farmakologicznych, którą zapoczątkował Hipokrates; dotyczy zatruć toksycznych; przetrwała do połowy XIX w. (rozwój nauk fizjologicznych – Pasteur →bakterie, Mischer, Lockart, Virchoff, Zenter → pasożyty pierwotniacze, wągry w mięsie, przywry, włośnie; twierdzono, że istnieje związek między tymi czynnikami, które są w mięsie, a chorobami i epidemiami ludzi);
2. teoria zatruć mikrobiologicznych i parazytologicznych – przetrwała 100 lat;
3. teoria zatruć typowo toksycznych – w połowie XX w. lekarze i chemicy wykazali zdolność kumulacyjną niektórych pestycydów, np DDT (Müller – Nobel w 1948r.; 17 izomerów), PCB (polichlorofenyle dodawane do materiałów, by zmniejszyć ich palność; 208 izomerów); prowadzą do teratogenności, karcinogenne. Kilkanaście tysięcy związków chemicznych wchodzi do żywności – substancje obce, szkodliwe.

Higiena – wg Hipokratesa to zdrowie. Diokles 200 lat później pisał o prawidłowym przyjmowaniu płynów, pokarmów, by człowiek zachował zdrowie. Jest to przedmiot, wiedza profilaktyczna, której zadaniem jest zabezpieczanie zdrowia człowieka. Czyli jest to zdrowie + wszystkie działania zabezpieczające zdrowie człowieka.
Sanitas (łac.) = higiena (gr.)
Zdrowie człowieka zawsze było chronione przez aparat władzy. Były określone organy, które oceniały żywność pod względem przydatności. Dawniej często było to oparte o zabobony. W Egipcie zajmowali się tym kapłani.
Mojżesz głosił, że ludziom nie wolno spożywać mięsa zwierząt chorych, pokąsanych i 3 dni po uboju.
Kurie w Rzymie (dzielnice) – żywnością zajmowali się edylowie – zabezpieczali warunki pozyskiwania mięsa i żywności, zabezpieczali targowiska przed czynnikami szkodliwymi.
Średiowiecze – miasta na prawie magdeburskim – rady miejskie i rajca, który zabezpieczał warunki sanitarne miejsc uboju, miejsc sprzedaży. We Wrocławiu – Jan z Lęborka; nie można było sprzedawać mięsa, pieczywa na wolnych placach, tylko w zamkniętych kramach. Mięsnych było ok. 70 (zostało 24 – Jatki).
Od XIII w. miasta były lokowane i były prawa lokalne, w których określano lokalizację rzeźni (na odwietrznej stronie miasta) – Wrocław na ścianie zachodniej.
Do upadku I RP higiena żywności zwierzęcego pochodzenia była uregulowana przepisami w obrębie danego munitypium (samorządu), a te były wzorowane na tzw. prawie magdeburskim. Nie było centralizacji zarządzania.
W II połowie XIX w. wprowadzono system centralnego zarządzania państwami. W Polsce do końca I Wojny Światowej istniał porządek prawny trzech zaborców:
- Wielkopolska, Śląsk, Pomorze – porządek prawny pruski;
- Galicja - porządek prawny austriacki;
- Mazowsze - porządek prawny carskorosyjski.
Najlepszy był porządek prawny pruski (1866 r. – ustawa o budowie rzeźni w każdym mieście powyżej 10 tysięcy mieszkańców – rzeźnia centralna; w mniejszych miasteczkach właściciele sklepów mogli prowadzić ubój we własnym zakresie).
W II połowie XVIII w. profesorowie we Francji głosili, że mięso może zawierać czynniki chorobowe, ale czynniki zwierzęce są inne niż ludzkie. Nie można się zarazić mięsem zwierząt chorych → upadek rzeźni. Dopiero Napoleon zdecydował, by znów odbudować rzeźnie. Ale pierwsza ustawa na ten temat w Prusach.
Nadzorowanie rzeźni i badanie zwierząt rzeźnych, bo wykazano związki między „chorym mięsem” (Gerlach) od chorych zwierząt (też Robert Ostertag, A. Postolka), a chorobami ludzi. Mówili, że właściwymi rzeczoznawcami w ocenie zwierząt są lekarze wet., bo mają lepszą wiedzę, niż farmaceuci czy medycy. W ostatnich 10 latach XIX w. władze państwowe zaczęły powoływać do kierowania rzexniami, badania zwierząt rzeźnych i oceny przydatności surowców spożywczych – lekarzy wet.
1900 – ustawa w Berlinie o badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa; w 1902 – ustawa pruska upoważnia lekarzy wet. do badania mięsa. Lekarze wet. w Generalnej Guberni Warszawskiej zostali upoważnieni do badania i oceny zwierząt rzeźnych i mięsa.
W 1918 odzyskanie niepodległości. Pierwsze polskie akta prawne w 1928. Państwo unitarne z władzą centralną. 22.III.1928 r. prezydent Mościcki wydał 3 rozporządzenia:
- rozporządzenie o dozorze nad artykułami żywności i przedmiotami użytku – upoważnia Ministra Spraw Wewnętrznych do stworzenia organu nadzoru nad żywnością wytwarzaną i obrotem, tzw. fizycy, którzy powoływali kontrolerów sanitarnych;
- rozporządzenie o badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa – upoważniło Ministra Rolnictwa do wydawania rozporządzeń wykonawczych o podzieleniu powiatów na tzw. obwody urzędowego badania zwierząt rzeźnych i mięsa (zadanie starostów). W ramach tych obwodów powiatowy lekarz wet. wyznaczał lekarzy wet. do wykonywania czynności nadzoru sanitarno-weterynaryjnego nad zwierzętami rzeźnymi i badania i oceny mięsa zwierząt poddawanych ubojowi w obrębie danego obwodu;
- rozporządzenie o ochronie zwierząt – powiatowy lekarz wet. i inne służby są zobowiązane nie dopuszczać do znęcania się na zwierzętami.
Uchyliły one porządek prawny państw zaborczych, który obowiązywał do 1928 na poszczególnych terenach.
W 1927 r. – rozporządzenie o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych.

Comments are closed.