Choroba zakaźna a choroba zaraźliwa

Choroba zakaźna a choroba zaraźliwa
Choroba zakaźna – zmiany w organizmie pod wpływem zarazka jako podstawowego czynnika patogennego
 konflikt we współżyciu między makroorganizmem a zarazkiem (mikroorganizmem)
np.: zakażenie wirusem białaczki bydła; NZK; białaczka kotów

Choroba zaraźliwa – choroba zakaźna łatwo przenosząca się na inne osobniki

Nie każda choroba zakaźna jest jednocześnie zaraźliwą.
Np.: Tężec – zakaźna ale nie zaraźliwa
BSE
Wąglik – zakaźna ale MAŁO zaraźliwa przy kontakcie bezpośrednim

Zaraza – choroba zaraźliwa, która w sprzyjających warunkach może spowodować masowe zachorowania
Np.: Pryszczyca, pomór świń

Czynniki warunkujące rozwój choroby zakaźnej
1. Podstawowe / Pierwszorzędne
a. Obecność zarazka
b. Ekspozycja zwierząt na zarazek
c. Obecność zwierząt wrażliwych na zakażenie
Nasienie – siewca – gleba
2. Drugorzędne
- ilość zarazka
- zjadliwość
- czynniki środowiskowe
- odporność zwierząt
- zwalczanie chorób przez człowieka
- itp.

Czynniki chorobotwórcze ze strony zarazka
 Chorobotwórczość (patogenność) – zdolność do wywoływania choroby
 Zarazki bezwarunkowo chorobotwórcze (pryszczyca)
 Zarazki warunkowo chorobotwórcze (oportunistyczne)
 Zjadliwość – stopień chorobotwórczości

Chorobotwórczość i zjadliwość – wypadkowa wielu czynników ze strony drobnoustroju (toksyny, zmienność antygenowa, pobudzanie apoptozy), ale także makroorganizmu (oporność, odporność).

Skutki ekspozycji:
 Zakażenie  wniknięcie i przetrwanie zarazka (kolonizacja)
 Skażenie  przejściowa obecność zarazka bez namnażania

Kliniczne skutki dostania się zarazków do organizmu
- Skażenie a zakażenie
- Zakażenia bezobjawowe
- Zakażenie kliniczne jawne – ostre / przewlekłe
i. O lekkim przebiegu
ii. O ciężkim przebiegu
iii. Śmiertelne

- Zejście zakażenia ostrego
iv. wyzdrowieniem (z uwolnieniem się od zarazka)
v. śmierć
vi. przejście w formę przewlekłą (zwykle z nosicielstwem i siewstwem zarazka)

Nosicielstwo i siewstwo zarazka
 Nosicielstwo – bezobjawowe bytowanie zarazka w organizmie
 Po przechorowaniu (pryszczyca)
 Nie związane z zachorowaniem (chyba!) (białaczka kotów)
 Siewstwo – wydalanie zarazków
 Stałe (białaczka kotów)
 Okresowe (salmonella)
 W okresie inkubacji choroby (grypa; pryszczyca do 2 tygodni przed objawami)

- Zakażenie latentne – długotrwałe, bezobjawowe bytowanie zarazka w stanie utajonym, zwykle bez siewstwa
- Wirusowe zakażeni latentne – wbudowanie materiału genetycznego wirusa do genomu komórki gospodarza w postaci prawirusa

Zakażenia
1. Bezobjawowe lub klinicznie jawne
a. Ostre
b. Przewlekłe
c. Lekki
d. Ciężki przebieg
2. Miejscowe (grzybica skóry, Coronavirus – nabłonek j. cienkiego) / ogólne
3. Przejściowe (organizm uwalnia się od niego przed śmiercią) / trwałe (dożywotnie – do śmierci np.: FIV, HIV – retrovirusy)
4. Pierwotne / ponowne (reinfekcja)
5. Jednym gatunkiem zarazka / mieszane (wirusowo-bakteryjne infekcje górnych dróg oddechowych)
6. Z zewnątrz / endogenne (autoinfekcja)
7. Wtórne
8. Utajone (latentne)

Źródło zakażenia, rezerwuar zarazka, ognisko
Źródło zakażenia – właściwe miejsce namnażania się zarazka i wydostawania na zewnątrz
 zwykle zakażone zwierze (niekoniecznie chore!), rzadko człowiek (dla zwierzęcia), wyjątkowo środowisko

Źródło zakażenia to NIE przenosiciel zarazka czyli wektor (rola bierna)

Wtórne źródło zakażenia – nagromadzenie się zarazka poza organizmem (np. pastwisko skażone laseczkami wąglika; włoskowiec różycy ma zdolność namnażania się w kale świń)

Rezerwuar (zbiornik) zarazka – to zbiorowisko źródeł zakażenia, które na danym terenie jest decydującym elementem utrwalania zarazy
Np.: wścieklizna – źródło zakażenia ssak, rezerwuar – rudy lis (utrzymuje w Polsce wściekliznę)

Ognisko zakażenia – miejsce gdzie znajduje się źródło zakażenia wraz ze skażonymi przedmiotami (pomieszczenie, zagroda, miejscowość, terytorium)

Formy przebiegu choroby zakaźnej w populacji
1. Zachorowania sporadyczne – nieliczne i bez uchwytnego związku ze sobą
2. Endemia (enzootia) – zachorowania stale występujące w jakiejś okolicy („występowanie stacjonarne”)
3. Epidemia 9epizootia) – liczne zachorowania powiązane w łańcuch zakażeń na danym terenie w krótkim czasie
4. Pandemia 9panzootia) – epidemia obejmująca duże terytorium, wiele krajów czy kontynentów

Jedne przechodzą w drugie, granice płynne – nie tylko liczba zachorowań ma wpływ na formę choroby zakaźnej (raczej ich stosunek do „zwykłej” liczby przypadków dla danego terenu w danym czasie) ale także potencjał szerzenia się.

Typy rozwoju epidemii
1. Powstające drogą łańcuchowo-kontaktową  zwierzę – kontakt bezpośredni lub pośredni – zwierzę np.: grypa, nosówka
2. Powstające z wtórnego źródła zakażenia, np.: wąglik, BSE
3. Powstające za pośrednictwem stawonogów, np.: myksomatoza, kleszczowe zapalenie mózgu
4. Powstające w wyniku uzjadliwienia się flory saprofitycznej (autoinfekcji), np.: choroby środowiskowe kolibakterioza cieląt

Dynamika przebiegu epidemii
Epidemie przechodzą, rozwijają się i zanikają. Przebiegają cyklicznie (falami) – różne stadia epidemii. Wybuchają gdy w danej populacji powstaje sytuacja sprzyjająca szerzeniu się choroby (czynniki pierwszo i drugorzędne)

Potencjał epidemiczny – zespół okoliczności warunkujących powstanie epidemii

Comments are closed.