AZOTANY I AZOTYNY

AZOTANY I AZOTYNY
: w przyrodzie jako pokłady soli mineralnych ( są gleba , woda , powietrze ) . W powietrzu są w formie aerozoli ( końcowy produkt utleniania tlenków azotu ) . Ostatnio ich ilość w środowisku wzrosła ( nawozy azotowe w rolnictwie ) – saletry i mocznik . Mogą też pochodzić ze ścieków komunalnych , przemysłowych i rolniczych ( poważnym źródłem są ludzkie odchody i zwierzęce ).
ZATRUCIE : wszystkie zwierzęta ( głównie SU i RU )
ETIOLOGIA : przypadkowe podanie nawozów azotowych ( ostre ) , przyczyną zatruć przewlekłych ( głównie u RU ) jest stałe lub długotrwałe przyjmowanie ich z zanieczyszczoną wodą i roślinami .
TOKSYCZNOŚĆ : jest znacznie wyższa u zwierząt młodych , anemicznych , niedożywionych , źle żywionych .
TOKSYKODYNAMIKA : AZOTANY – działają głównie drażniąco np.: na śluzówkę przewodu pokarmowego . AZOTYNY – przeprowadzają hemoglobinę w methemoglobinę , rozszerzają naczynia krwionośne , działają neurotoksycznie . Reakcja azotynów z Hb jest najbardziej typowa dla zatrucia tymi związkami . Jon azotynowy utlenia Fe2 hemoglobiny do Fe3 methemoglobiny . Jest ona niezdolna do przenoszenia tlenu co prowadzi do niedotlenienia organizmu . Reakcje rozszerzenia naczyń i działanie na centralny układ nerwowy azotynów związane są z przechodzeniem w komórkach śródbłonka naczyń lub w komórkach nerwowych enzymatycznej przemiany jonu azotynowego w cząsteczkę tlenku azotu ( NO2 – NO ) .
TOKSYKOKINETYKA : Azotany ulegają przemianie ( redukcji ) do azotynów a potem mogą przechodzić w amoniak . Reakcje te zachodzą w przewodzie pokarmowym także w żwaczu i tkankach . Flora bakt. P. pok. Może powodować przejście azotanów w tlenki azotu i hydroksylaminę . Azotany i azotyny łatwo wchłaniają się z przewodu pokarmowego do krwi i łatwo przechodzą do tkanek , nie wiążą się z białkami . We krwi reakcja utlenienia azotanów do azotynów , azotany są szybko wydalane z moczem .
ZATRUCIE : OSTRE – zaburzenia hematologiczne , pokarmowe , ze strony układu nerwowego i krążenia . Objawy : początkowo oddawanie moczu częste , przewód pokarmowy : ślinienie , wymioty , biegunka ( czasem krwawa ) – prowadzi do odwodnienia , następnie trudności w oddychaniu ( duszność ) objawiająca się sinicą , efektem hematologicznym jest czekoladowa krew . Równolegle objawy krążeniowe : spadek ciśnienia krwi ( rozszerzenie naczyń ) , tętno przyśpieszone , słabo wyczuwalne . Układ nerwowy : chwiejny chód , brak koordynacji , drżenie mięśni , drgawki kloniczne . Ogólne osłabienie . Zmiany AP : naczynia krwionośne przepełnione brunatną , lakowatą krwią , ogólna wybroczynowość , p.pok. – silnie przekrwione błony śluzowe , wybroczyny , krwotoczne zapalenie żołądka i jelit . Wątroba , nerki i płuca silnie przekrwione brunatno , w płucach obrzęki , błony surowicze – wybroczyny , krwawy płyn w otrzewnej , błony śluzowe sine . Leczenie : przyczynowo – dożylnie błękit metylenowy , kwas askorbinowy. Objawowo – adrenalina , analeptyki , tlenek magnezu , antybiotyki redukujące florę jelitową . PRZEWLEKŁE : u RU , rzadko SU – zaburzenia rozrodczości . Objawy : niechęć do jedzenia , chudnięcie , spadek produkcji mleka , poronienia , zaburzenia w przygotowaniu gruczołu mlekowego do produkcji , zaburzenia płodności , niska waga urodzonych cieląt , u świń zaburzenia tarczycy . Leczenie : wycofanie z żywienia karmy bogatej w związki azotowe , dietę wzbogacić w witaminy A , D , E i mikroelementy oraz podać sól jodowaną ( plus nieograniczony dostęp do wody , przy poronieniach terapia progesteronowa .

Comments are closed.