Plan badania na płodność.

Plan badania krów na płodność.
Badanie lekarsko-weterynaryjne krowy:
1. Wywiad.
a) wiek – wieloródki po przewężeniach na rogach;
b) ilość dotychczasowych porodów;
c) przebieg ostatniej ciąży i porodu
- czas trwania ciąży – 280 dni ± 2 tygodnie (38-42 tyg.); wpływają na to czynniki dziedziczne, rasa – górskie dłużej; płody męskie 1 dzień dłużej niż żeńskie, bliźniaki – 2 tyg. krócej, wiosenne i zimowe – krócej;
- czas trwania porodu – fizjologicznie 3-8 h (konie 15-30 minut, świnie – 2 h);
- czy była udzielana pomoc porodowa i przez kogo;
- kiedy i jak odeszło łożysko; fizjologicznie 3-6 h, zatrzymanie – po 12 h;
d) okres poporodowy (puerperium) – schorzenia i wypływy (lochia) z narządu rozrodczego po porodzie (barwa, zapach, nasilenie); u bydła trwa 42 dni; wypływy początkowo:
- krwiste, czerwone (lochia sanguinolenta);
- ciemnobrunatne (lochia rubra);
- białe (lochia alba) – leukocyty, złuszczone nabłonki, bakterie;
- śluzowe (lochia serosa).

Cykl płciowy – okres od pierwszego dnia po wystąpieniu objawów rui, do ostatniego dnia przed następną rują. Charakteryzuje się zespołem zmian cyklicznych w jaju, błonie śluzowej macicy i pochwy oraz narządach zewnętrznych.

Okresy:
- proestrus – okres przedrujowy (pęcherzyk na jajniku);
- oestrus – ruja;
- metoestrus – porujowy (ciałko żółte);
- dioestrus – międzyrujowy.
Proestrus i oestrus – faza pęcherzykowa.
Metoestrus i dioestrus – faza luteinowa.

Ruja – zewnętrzny objaw aktywności płciowej samic, polegający na gotowości do kopulacji (kilka – kilkadziesiąt godzin).

Metody rozpoznawania rui:
- obserwacja 2-3 x dziennie;
- próbnik, szukarek (świnki wietnamskie);
- kamar;
- podometry;
- PGF2α – iniekcja do wywołania rui i owulacji;
- pomiar oporu śluzu;
- cytologia pochwy;
- zachowanie w obecności samców – akceptacja;
- USG – u klaczy;
- psy.

Objawy zewnętrzne:
- proestrus – spadek apetytu, spadek mleczności, mleko słone, obskakiwanie, obrzęk sromu, wypływ śluzowy;
- oestrus – odruch tolerancji (daje się obskakiwać), bardzo dużo śluzu, klarownego, ciągliwego;
- metoestrus – brak odruchu tolerancji, uspokojenie, śluz papkowaty, czasem krwawienie.

Krowy:
- długość cyklu 21 dni (17-24);
- ruja 13-27 h;
- owulacja ok. 12 h (10-15 h) od ustąpienia zewnętrznych objawów rujowych;
- u bydła mięsnego obserwuje się pewną sezonowość.

Owce:
- sezonowo poliestralne;
- prymitywne (górskie) – jeden cykl rujowy;
- merynosy – sezon trwa 6-8 miesięcy, nawet do 20 cykli;
- początek sezonu (poliestralne) – sierpień-wrzesień;
- długość sezonu rozrodczego 160-230 dni (wrzosówki);
- długość cyklu 17 dni (14-19 dni);
- czas trwania rui 24-36 h (13-84 h);
- ciąża ok. 5 miesięcy (142-152 dni).

Kozy:
- sezonowo poliestralne;
- bardzo wcześnie osiągają dojrzałość płciową;
- sezon – okres skracającego się dnia świetlnego (ok. 10 tygodni po najdłuższym dniu w roku);
- długość cyklu 19-23 dni (średnio 21 dni);
- ruja ok. 36 h;
- owulacja 24-36 h po rozpoczęciu objawów rujowych, też po zakończeniu zewnętrznych objawów rujowych;
- długość ciąży 150 dni (146-157 dni).

Świnie:
- poliestralne;
- długość cyklu 21 dni (18-24 dni):
- faza estrogenowa 6-7 dni;
- faza lutealna 14 dni;
- ruja 2-3 dni;
- owulacja ok. 43 h (36-55 h) od rozpoczęcia rui;
- krycie w ciągu 24 h od odruchu tolerancji;
- długość ciąży 114 dni (3×3x3).

Konie:
- sezonowo poliestralne;
- cykl rujowy średnio 21-22 dni;
- ruja 6-7 dni (10 h – 10 dni);
- owulacja 1-2 dni przed zakończeniem rui;
- krycie lub sztuczna inseminacja:
- na ślepo co 48 h (nasienie płynne) lub co 24 h (nasienie mrożone);
- po kontroli pęcherzyka per rectum, USG.

Comments are closed.