Zasady stosowania hormonów w rozrodzie zwierząt.

Zasady stosowania hormonów w rozrodzie zwierząt.

Kora mózgowa, szyszynka – odbieranie bodźców ze środowiska.
Podwzgórze – liberyny RH, GnRH – uwalnianie.
Część gruczołowa przysadki mózgowej – FSH, LH.
Gonady – progesteron, estrogeny.
Macica – PGF2α (liza ciałka żółtego).

Hormony są stosowane w profilaktyce i w leczeniu. W formie naturalnej oraz syntetycznych analogów. Reprezentują trzy poziomy regulacyjne cyklu płciowego:
- podwzgórza – analogi GnRH;
- przysadki – analogi FSH i LH;
- gonad – analogi estrogenów, androgenów, progesteronu.
PGF2α , oksytocyna, antagonista PRL.

Analogi GnRH – polipeptydy:
- syntetyczne dekapeptydy:
- Fertagyl – gonadorelina;
- Gonavet – Depherelin;
- syntetyczne nonapeptydy (o wiele silniejsze działanie niż dekapeptydy):
- Receptal, Biorelina – buserelina.
• Zastosowanie u przeżuwaczy:
- cysty i torbiele jajnikowe (nie luteinowe; nie produkują progesteronu; poniżej 2 ng/ml) – Receptal 5 ml/szt., Fertagyl 5 ml/szt., po 10 dniach luteinizacja;
- acyklia (nieczynność jajników) – 5 ml Receptalu, po 10 dniach objawy rujowe, jak nie – kolejna dawka; Gonavet – 1-2 ml/szt.;
- opóźniona owulacja (przy regularnym cyklu) – 2,5 ml Receptalu w momencie inseminacji lub 4-6 h przed;
- zarastanie pęcherzyka jajnikowego (brak owulacji) – Receptal 2,5 ml/szt.;
- synchronizacja cyklu płciowego – Receptal 2,5 ml, Gonavet 1,5 ml/szt.;
- zwiększenie odsetka zapłodnień – Receptal 2,5 ml, Fertagyl 2,5-5 ml/szt. W momencie inseminacji;
- usprawnienie przebiegu okresu poporodowego – Receptal 3 ml 12-18 dni po porodzie fizjologicznym.
• Zastosowanie u klaczy:
- torbielowatość jajników – receptal 10 ml/szt.;
- acyklia – Receptal 10 ml/szt., w dwóch dawkach co 24 h; Gonavet 2 ml/szt.;
- pobudzenie jajeczkowania – Receptal 10 ml/szt., 2-3 dni przy rui krótkiej, 7-8 dni przy długiej; owulacja 24 h po podaniu.
• Zastosowanie u królic i norek:
- wywoływanie owulacji – Receptal 0,2 ml/szt.;
- podniesienie procentu zapłodnień i synchronizacja rui – Receptal 0,2 ml, Gonavet 0,04-0,2 ml/szt.
• Zastosowanie u świń:
- stymulacja i synchronizacja rui – Gonavet 0,5-1,5 ml/szt.;
- polepszenie płodności;
- acyklia.
• Zastosowanie u suk i kotek:
- nie stosuje się.

Analogi hormonów przysadki – FSH i LH.
• Naturalne FSH – przysadki świń; STIMUFOL (Węgry), FOLLTROPIN (Czechy); przysadki owiec – OVAGEN.
Zastosowanie naturalnych: superowulacja dawczyń w embriotransferze; krótki okres półtrwania; 2 x dziennie przez 4 dni.
• Naturalne LH – brak; dostepne ekwiwalenty:
- eCG (PMSG) – gonadotropina surowicy ciężarnych klaczy; 80% FSH i 20% LH – działa jak FSH;
- hCG – gonadotropina moczu ciężarnych kobiet; 80% LH i 20% FSH – działa jak LH.

Preparaty zawierające eCG:
- serogonadotropin – Biowet Drwalew;
- Folligon – Intervet.
Preparaty te wykorzystują efekt działania FSH:
- superowulacja krów dawczyń, ciąża mnoga, lepiej działa czyste FSH; Folligon 1,5-3 tys. j.m., IM, 8-13 dzień cyklu;
- brak rui (wywoływanie, synchronizacja) u owiec; Folligon 400-700 j.m.;
- leczenie rui bezobjawowej, acykli u krów;
- wzrost płodności i plenności samic – Folligon 500-1000 j.m.;
- pobudzenie spermatogenezy samców – kilkanaście dni przed kryciem;
- wywoływanie rui i suk i kotek – Folligon 500 j.m. lub 20 j.m./kg m.c., s.c., ruja po 10 dniach;
- wywoływanie owulacji u suk i kotek – 48 h przed kryciem;
- wywoływanie rui u królic – Folligon 40 j.m./szt, s.c.
Uwagi: czyste FSH nie działa zadowalająco poza superowulacją, dlatego różne preparaty mają różne proporcje:
- PLUSET 1:1 (FSH:LH);
- FOLTROPIN 5:1.
NEUTRA-PMSG – przeciwciała monoklonalne przeciw PMSG w programie superowulacji (bo po PMSG pęcherzyki mogą zarastać).

Preparaty zawierające hCG:
- Chorulon – Intervet – efekt działania LH, stosowany u krów, klaczy, suk.
Krowy: synchronizacja owulacji z terminem unasienniania sztucznego (A.I.), 1500 j.m. s.c., i.m.; poprawa zapłodnień; torbiele jajnikowe 3000 j.m.; anoestrus 1500-3000 j.m.
Klacze: anoestrus do 3000 j.m./szt., po 24 h druga dawka; podniesienie procentu zapłodnień ( w momencie krycia 5000 j.m.).
Suki: brak rui 500 j.m.; osłabiona owulacja 100-500 j.m., przedłużona ruja 100-500 j.m., iniekcję powtarzamy co 48 h do ustania krwistego wycieku z pochwy.
Szczeniaki: wnętrostwo 2x w tygodniu 100-150 j.m. przez 6 tygodni.
Psy: osłabione libido.

FSH + LH:
- PG600 – 200 j.m. hCG + 400 j.m. PMSG;
- Suidan (j.w.) – u trzody chlewnej;
- NYMPHON (Finlandia) hCG + eCG;
- NYMPHALON (Intervet) 3000 j.m. hCG + 125 mg progesteronu – torbiele jajnikowe pęcherzykowe;
- OVUGONADON 1:3 (PMSG:hCG), 500:1500, u krów i świń.

Comments are closed.