Spółka (societas).

Spółka (societas).
Historycznym zaczątkiem późniejszej spółki zarobkowej była wspólnota spadkobierców – consortium. Societas – był to związek dwóch lub więcej wspólników (socii), którzy zobowiązywali się dążyć do osiągnięcia wspólnych celów przy użyciu wspólnych środków personalnych i rzeczowych.
Celem spółki był z reguły zarobek. Cel spółki musiał być godziwy i dopuszczalny (res honestae i licitae). Porozumienie wspólników musiało […]

Najem dzieła (locatio-conductio operis).

Najem dzieła (locatio-conductio operis).
Treścią tego kontraktu było to, że wykonawca (conductor) zobowiązywał się wykonać dla zamawiającego (locator) określone dzieło (opus), zamawiający zobowiązany był do zapłacenia mu umówionego wynagrodzenia.
Była to forma korzystania z cudzej pracy, ale nie chodziło tutaj o ilość pracy, lecz o jej efekt końcowy np. budowa domu, czyszczenie i naprawa odzieży czy też […]

Najem pracy (locatio-conductio operarum).

Najem pracy (locatio-conductio operarum).
Na podstawie LC operarum najemnik (locator) zobowiązywał się do wykonania dla pracodawcy (conductor) określonych prac (operae), w zamian pracodawca zobowiązywał się do zapłacenia umówionego wynagrodzenia (pensio).
Najem pracy miał w Rzymie bardzo wąskie zastosowanie, przyczyną tego było rozwinięte na dużą skalę niewolnictwo.
Pracownik zobowiązany był wykonać pracę osobiście w określonym czasie, według życzenia pracodawcy. […]

Najem rzeczy (locatio-conductio rei).

Najem rzeczy (locatio-conductio rei).
Rzymski najem był prawną formą odpłatnego korzystania z cudzych rzeczy i usług. Locatio conductio (LC) była kontraktem konsensualnym, dwustronnie zobowiązującym zupełnym. Zarówno locator jak i conductor odpowiadali za omnis culpa, obaj mieli korzyści z kontraktu LC. Należność za korzystanie z cudzych rzeczy to czynsz; z cudzych usług – wynagrodzenie. Wysokość należności ustalały […]

Odpowiedzialność za wady towaru.

Odpowiedzialność za wady towaru.
Sprzedawca ponosił odpowiedzialność (rękojmi) za to, że sprzedał rzecz cudzą lub własną, na której było ustanowione ograniczone prawo rzeczowe. Taka rzecz miała wadę prawną.
Osoba trzecia mogła zrealizować swoje prawo rzeczowe w procesie przeciw nabywcy i odebrać mu rzecz obciążoną wadą prawną  w ten sposób następowała ewikcja. Nabywca ponosił w ten sposób […]

Wymogi co do towaru i ceny sprzedaży.

Wymogi co do towaru i ceny sprzedaży.
Towarem mogła być rzecz dopuszczona do obrotu gospodarczego, zarówno materialna – res corporalis, jak i niematerialna – res incorporalis. Mogły to być również rzeczy cudze, a to dlatego, że sprzedawca nie miał obowiązku przeniesienia własności na rzeczy sprzedanej.
Kupno dotyczyć mogło rzeczy przyszłej, spodziewanej (emptio rei speratae), np. kupno plonów […]

Kupno-sprzedaż (emptio-venditio).

Kupno-sprzedaż (emptio-venditio).
Był to kontrakt konsensualny, na którego podstawie jedna strona, zwana sprzedawcą (venditor), zobowiązywała się do przeniesienia i zapewnienia spokojnego posiadania jakiejś rzeczy (merx – towar) na drugą stronę, zwaną kupującym (emptor). Kupujący zaś zobowiązywał się wzajemnie do przeniesienia na własność sprzedawcy pewnej kwoty pieniężnej tytułem ceny (pretium). W wyniku tego kontraktu powstawało zobowiązanie dwustronnie […]

Pojęcie i rodzaje kontraktów konsensualnych.

Pojęcie i rodzaje kontraktów konsensualnych.
Kontrakty konsensualne dochodziły do skutku consensu, a więc przez porozumienie stron (consensus – porozumienie, zgoda), oczywiście objawione na zewnątrz, bez jakichkolwiek dalszych wymogów.
Rzymskie ius civile znało tylko cztery kontrakty konsensualne: emptio venditio (sprzedaż), locatio conductio (najem), societas (spółka) i mandatum (zlecenie

Kontrakty literalne.

Kontrakty literalne.
Kontrakty literalne zawierane litteris, polegały na tym, że osiągnięte porozumienie trzeba było wyrazić w postaci formalnego wpisu do księgi rachunkowej.
Wpływy i wydatki były notowane w domowych księgach rachunkowych, a dokonywane wpisy miały dwojaki charakter prawny:
- do powstania nowych zobowiązań prowadziły tylko niektóre wpisy, tzw. nomina transcripticia. Transcriptio była rodzajem „przeksięgowania” zobowiązania istniejącego już poprzednio i […]

Stypulacja.

Stypulacja.
Stipulatio – ustne przyrzeczenie spełnienia świadczenia, złożone w formie bezpośredniej wymiany pytania i odpowiedzi pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem.
Przyjmujący przyrzeczenie to stipulator, składający przyrzeczenie – promissor. Pomiędzy tymi osobami zawiązywał się osobisty węzeł obligacyjny. Pomiędzy nimi oczywiście musiało istnieć porozumienie (consensus). Obowiązywała zasada, że: „nikt nie może przyjmować przyrzeczenia stypulacyjnego dla drugiego”. Stypulacji nie mogły zawierać […]